Попал в говно, так не чирикай
(Popal v govno, tak ne chirikay)- Pis bir duruma düştüysen, rezil olduysan veya başın beladaysa sesini çıkarma, sessizce otur: Utanç verici, yasa dışı ya da başarısız bir duruma düşmüş birinin dikkat çekmemesi, şikayet etmemesi veya üste çıkmaya çalışmaması gerektiğini belirten kaba uyarı ifadesi.
1. Örnek Cümle:- Ты сам ввязался в эту грязную сделку и всё проиграл. Попал в говно, так не чирикай теперь. [tı sam fvya-zal-sya v e-tu gryaz-nu-yu sdel-ku i fyo pra-ig-ral. pa-pal v gav-no, tak ni çi-ri-kay ti-pyer']
- Bu kirli işe kendin bulaştın ve her şeyi kaybettin. Boka battıysan şimdi ötme artık (kes sesini otur).
2. Örnek Cümle:- Его поймали на взятке, а он ещё пытается права качать. Попал в говно, так не чирикай! [ye-vo pay-ma-li na fzyat-ki, a on ye-şyo pi-ta-it-sya pra-va ka-çat'. pa-pal v gav-no, tak ni çi-ri-kay]
- Rüşvet alırken yakalandı, bir de üstüne hak aramaya çalışıyor. Boka battıysan ötme be kardeşim!
- Boka battıysan ötme (cıvıldama).
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Попал в говно, так не чирикай
Latin Transkripsiyonu: Popal v govno, tak ne chirikay
Okunuşu ve Vurgu: [pa-pal v gav-no, tak ni çi-ri-kay]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu ifade, Rus halk dilindeki fizyolojik kaba tabirler ile doğa gözlemlerinin birleşmesiyle oluşmuş ironik bir atasözüdür. İfadenin çekirdeğini oluşturan говно [govno] (bok, dışkı) kelimesi, Proto-Slavca *govno kökünden gelmektedir ve tarihsel olarak büyükbaş hayvan dışkısı (Proto-Hind-Avrupa dilindeki sığır kökü *gʷōus ile bağlantılı olarak) anlamını taşımaktadır. Zamanla genel olarak dışkı ve mecazen pis, içinden çıkılmaz, utanç verici durumlar için kullanılan kaba bir argo sözcük haline gelmiştir. İfadenin ikinci kısmında yer alan чирикать [çirikay't] (cıvıldamak, ötmek) fiili ise yansıma (onomatopoeik) kökenli olup, kuşların çıkardığı sesleri tanımlar. Bir kuşun dışkıya batmışken neşeyle ötmesinin absürtlüğü, ifadenin metaforik zeminini oluşturur.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Deyim, Rus kültüründeki meşhur bir fıkraya ve halk masalına dayanmaktadır. Hikayeye göre: Küçük bir kuş kış soğuğunda donmak üzereyken yoldan geçen bir inek üzerine pisler (taze ve sıcak gübre bırakır). Gübrenin sıcaklığıyla ısınan ve donmaktan kurtulan kuş, keyiflenip neşeyle cıvıldamaya (ötmeye) başlar. Kuşun sesini duyan bir kedi gelir, onu gübrenin içinden çıkarır, temizler ve yer. Bu fıkradan türeyen üç temel ahlaki dersten en popüleri bu deyimdir: "Seni boka sokan herkes senin düşmanın değildir, seni boktan çıkaran herkes de dostun değildir; ama en önemlisi, boka battıysan sesini çıkarma (ötme)."
Sosyolojik açıdan bu ifade, Sovyet döneminde cezaevi (Gulag) kültürü ve sokak jargonunda (Fenya) geniş bir kullanım alanı bulmuştur. Suç dünyasında ve hiyerarşik sokak yapılarında, hata yapmış, açığa çıkmış, uzlaşılmış veya zor duruma düşmüş bir kişinin sessiz kalması, otoriteye karşı sesini yükseltmemesi ve dikkat çekmemesi gerektiğini sert bir dille hatırlatır. Günümüz Rusçasında ise bir skandala karışmış, foyası ortaya çıkmış veya rezil bir duruma düşmüş olmasına rağmen hala üste çıkmaya, hak iddia etmeye ya da şikayet etmeye çalışan kişileri susturmak için kullanılan son derece yaygın ve kaba bir sokak deyişidir.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Belousov, A. F. (1998). Русский школьный фольклор (Rus Okul ve Sokak Folkloru).