1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Поматюкаться
Latin Transkripsiyonu: Pomatukatsya
Okunuşu ve Vurgu: [pa-mat-yu-kat'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Поматюкаться fiili, Rusçada “küfretmek” veya “ağır küfürlü sözler kullanmak” anlamına gelir. Temeli, “küfür” veya “kaba söz” anlamına gelen матюк [ma-tyuk] kelimesine dayanır ve daha geniş anlamda Rusçadaki en ağır, geleneksel küfürleri ifade eden мат [mat] kökünden türemiştir. Vasmer (1986), мат kelimesinin kökeninin Proto-Slavca *matъ (anne) kelimesine dayandığını ve anne üzerinden edilen küfürlerle ilişkili olduğunu öne sürer. Uspensky (1994) de bu bağlantıyı Rus ekspresif frazeolojisinin mitolojik ve pagan inançlarla olan derin bağlamında inceler.

Fiilin yapısına baktığımızda, по- ön eki eylemin tamamlandığını, belirli bir miktarını veya başlangıcını belirtirken, -ся soneki dönüşlü (refleksif) veya karşılıklı bir eylemi ifade eder. Bu bağlamda, поматюкаться “küfürleşmek”, “karşılıklı küfür etmek” veya “bir süre küfür etmek/kendini küfre kaptırmak” gibi anlamlar taşır. Bu yapı, eylemin tek taraflı bir küfürden ziyade, bir etkileşim veya belirli bir süreye yayılan bir durumu ifade ettiğini gösterir.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Поматюкаться kelimesi, Rus kültüründe ağır küfürlerin veya halk arasındaki kaba dilin, yani yaygın olarak bilinen “Rus küfürlerinin” (мат olarak ifade edilen) ayrılmaz bir parçasıdır. Bu fiil genellikle kişinin öfke, hayal kırıklığı, bıkkınlık veya çaresizlik gibi yoğun duygularını ifade etmek için kullanılır. Sadece tek başına küfür etmek değil, aynı zamanda karşılıklı bir atışma veya gergin bir durumda ağız dalaşına girmek anlamında da karşımıza çıkar.

Plutser-Sarno (2005) ve Levin (1986) gibi dilbilimciler, Rusça ağır küfürlerin yapısal ve pragmatik analizlerini yapmışlardır. Bu fiil, genellikle bir tartışma sırasında karşılıklı küfürleşme eylemini veya kişinin kendi kendine öfkesini dindirmek için küfür etmesini tanımlar. Toplumsal normların dışına çıkma, otorite reddi ve bir tür “dilsel rahatlama” işlevi görür.

Zemskaya (1996) ve Sannikov (1999) gibi sosyodilbilimciler, Rus dilindeki argo ve küfürlerin, özellikle Sovyet sonrası dönemde sosyal gerilimleri, otorite reddini ve dilsel oyunları ifade etme biçimi olarak nasıl evrildiğini incelemiştir. Поматюкаться bu sosyal gerilimin ve kendini ifade etme ihtiyacının bir yansımasıdır. Kelimenin kullanımı, genellikle gayri resmi ortamlarla sınırlıdır ve resmi veya kamusal alanlarda kullanılması toplumsal olarak kabul edilemez bulunur.

Hapishane kültürü ve alt kültürlerde, yani феня [fe-nya] argosunda, bu tür fiiller genellikle sosyal hiyerarşiyi kurmak, düşmanlıkları ifade etmek veya grubun bir parçası olma hissini pekiştirmek için kullanılır. Galeotti (2018) ve Chalidze (1977), bu tür argodaki pragmatik kullanımlara ve suç dünyasındaki işlevlerine değinir. Elistratov (2000) ve Mokienko & Nikitina (2000) gibi sözlük yazarları, bu tür kelimelerin Rus argosundaki yaygınlığını ve çeşitli bağlamlardaki kullanımını belgelemektedir. Kelime, sıradan günlük konuşmalardan yoğun çatışmalara kadar geniş bir yelpazede yer alabilir, ancak her zaman kaba ve saldırgan bir tını taşır.

4. KAYNAKÇA

• Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
• Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
• Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).