Помандошиться
(Pomandoşit'sya)- Uğraşmak, zorluk çekmek, eziyet çekmek: Can sıkıcı, tatsız, yorucu veya sinir bozucu bir durumla bir süre mücadele etmek, bununla uğraşmak ve bu süreçten dolayı sıkıntı çekmek.
1. Örnek Cümle:- Я весь день помандошился с этим отчетом. [ya ves' den' pa-man-do-şil-sya s e-tim at-ço-tam]
- Bütün gün bu raporla uğraşıp durdum (eziyet çektim).
2. Örnek Cümle:- Нам пришлось всю ночь помандошиться в автобусе. [nam priş-los' vsyu noç' pa-man-do-şit'-sya v af-to-bu-se]
- Otobüste bütün gece sıkıntı çekmek (eziyet çekmek) zorunda kaldık.
3. Örnek Cümle:- Мне пришлось час помандошиться с начальником. [mnye priş-los' ças pa-man-do-şit'-sya s na-çal'-ni-kam]
- Amirle bir saat uğraşmak (eziyet çekmek) zorunda kaldım.
- Biraz eziyet çekmek
- Biraz sıkıntı çekmek
- Biraz acı çekmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Помандошиться
Latin Transkripsiyonu: Pomandoşit'sya
Okunuşu ve Vurgu: [pa-man-do-şit'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Fiil, Rusçada kadın cinsel organını belirten ve oldukça kaba bir küfür kökü olan манда [man-da] kelimesinden türemiştir. Bu kök, Plutser-Sarno'nun Büyük Rus Küfür Sözlüğü'nde (2005) detaylıca incelendiği gibi, birçok küfür ve argo ifadenin temelini oluşturur ve genellikle olumsuz, zorlu, sinir bozucu veya aşağılayıcı durumları betimlemek için kullanılır. Fiilin önündeki по- [pa] ön eki, eylemin 'bir süre' veya 'biraz' yapıldığı, ya da 'tamamlandığı' ancak bu tamamlanmanın zahmetli bir süreç olduğu anlamını pekiştirir. Sonundaki refleksif ek olan -ся [sya] ise eylemin özne tarafından kendisi için yapıldığını veya öznenin eylemden etkilendiğini, yani 'kendi kendine eziyet çekmek' veya 'kendi kendine uğraşmak' anlamını ifade eder. Dolayısıyla kelime, kelimenin tam anlamıyla 'bir tür mandavari eziyet çekmek' veya 'son derece sinir bozucu ve zorlu bir durumla uğraşmak' gibi mecazi bir anlama gelmektedir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Помандошиться [pa-man-do-şit'-sya] fiili, Rusça argo ve küfür jargonunda kişinin tatsız, can sıkıcı, bıktırıcı, yorucu veya utanç verici bir durumla bir süre uğraşmak zorunda kalmasını, bundan dolayı eziyet çekmesini ifade etmek için kullanılır. Bu 'eziyet', genellikle fiziksel acıdan ziyade zihinsel veya duygusal bir sıkıntıyı, tahammül edilmesi gereken bir güçlüğü ya da sinir bozucu bir engeli aşma çabasını anlatır. Kelimenin kaba kökeni nedeniyle, ifade edilen sıkıntının çoğu zaman 'değmez' olduğu veya kişinin içine düşmek istemediği bir durum olduğu iması taşır. Sözcük, özellikle gayriresmi sohbetlerde, arkadaşlar arasında veya kişinin duyduğu bıkkınlık ve öfkeyi dile getirdiği anlarda yaygın olarak kullanılır. Levin (1986) ve Sannikov (1999) tarafından incelenen 'dil oyunları' ve 'pasif-agresif' dil kullanımları bağlamında değerlendirilebilir; zira bu tür ifadeler, standart dildeki kelimelerin yetersiz kaldığı yoğun duygusal durumları aktarmak için müstehcen kökleri metaforik olarak kullanır. Kelime, genel şehir argosu ve gençlik jargonu içinde yer almakla birlikte, Mokienko & Nikitina (2000) ve Elistratov (2000) gibi argo sözlüklerinde kaydedilen geniş bir küfürlü kelime yelpazesinin parçasıdır ve resmi olmayan iletişimin güçlü bir ifadesidir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).