Похуяшиваться
(Pohuyaşivat'sya)- Kendini aşırı beğenmiş bir şekilde gösteriş yapmak, burnu havada davranmak, boş yere artistlik yapmak: Bir kişinin, başkalarının dikkatini çekmek, kendini üstün görmek veya havai bir tavır sergilemek amacıyla kaba ve rahatsız edici bir şekilde davranması.
1. Örnek Cümle:- Хватит тут похуяшиваться, никто на твои понты не купится. [hva-tit tut pa-hu-ya-şi-vat'-sya, nik-to na tva-yi pan-tı ni ku-pit-sya]
- Yeter artık burada kendini beğenmiş bir şekilde artistlik yapmayı, kimse senin bu triplerine kanmaz.
2. Örnek Cümle:- Он постоянно похуяшивается перед девчонками, чтобы произвести впечатление. [on pas-ta-yan-na pa-hu-ya-şi-vat'-sya pi-red dev-çon-ka-mi, şto-bı pra-iz-ves-ti vpi-çat-le-ni-ye]
- Kızların önünde sürekli kendini beğenmiş bir şekilde gösteriş yapıyor, izlenim bırakmak için.
3. Örnek Cümle:- Не надо похуяшиваться, мы все здесь равны. [ni na-da pa-hu-ya-şi-vat'-sya, mı vsey zdes' rav-nı]
- Boş yere havalara girme, hepimiz burada eşitiz.
- Kendini beğenmişlik yapmak / Gösteriş yapmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Похуяшиваться
Latin Transkripsiyonu: Pohuyaşivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [pa-hu-ya-şi-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Fiil, Rusçanın dört ana küfür kökünden biri olan ve erkek cinsel organı anlamına gelen хуй [huy] kelimesinden türemiştir. Bu kök, Rusça argoda ve ağır küfürde (özellikle de fiil formlarında) son derece üretken ve çok yönlüdür (Plutser-Sarno, 2005). Похуяшиваться fiili, esas olarak şu morfemlerden oluşur:
- По- [po-]: Bir eylemin başlangıcını, hafif bir derecesini veya belirli bir süre devam ettiğini belirten bir önektir. Bu bağlamda, eylemin 'biraz' veya 'başlayıp devam etme' anlamını katabilir.
- Хуй- [huy-]: Kökün kendisi, kaba bir şekilde 'erkek cinsel organı' anlamına gelir. Bu kök üzerinden türetilen fiiller, genellikle küçümseme, alay, ilgisizlik veya aşırı derecede kaba bir eylemi ifade eder.
- -яш- [-yaş-]: Bu ek, Rusçada pejoratif (aşağılayıcı), büyütücü veya yoğunlaştırıcı bir işlev görebilir. Eylemin daha belirgin, abartılı veya rahatsız edici bir şekilde gerçekleştiğini ima eder. Bu tür ekler, bazen çocuksu veya taklitçi tonlar da katabilir, bu da alaycılığı artırır. Sannikov (1999) bu tür dil oyunlarını ve alay mekanizmalarını incelemiştir.
- -ива- [-i-va-]: Devamlılık veya tekrarlama belirten bir edilgen (imperfective) fiil ekidir. Bu, eylemin tek seferlik olmadığını, sürekli veya alışkanlık haline geldiğini gösterir.
- -ся [-sya]: Dönüşlü (reflexive) çatı ekidir. Eylemin öznenin kendi üzerinde veya kendisi için yapıldığını belirtir. Bu bağlamda, 'kendini göstermek', 'kendini beğenmişlik yapmak' anlamını vurgular.
Tüm bu unsurların birleşimiyle, kelime 'kendine aşırı derecede paye biçmek, başkalarına hava atmak, burnu havada davranmak' gibi olumsuz ve kaba bir anlam kazanır. Etimolojik olarak kökünde taşıdığı 'хуй' kelimesi nedeniyle, bu eylem doğrudan küçümseme ve hakaret içerir (Vasmer, 1986).
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Похуяшиваться [pa-hu-ya-şi-vat'-sya] fiili, Rusça argo ve ağır küfür jargonunda, özellikle bir kişinin kendini aşırı derecede önemsemesini, başkalarına karşı kasıtlı olarak gösteriş yapmasını veya burnu havada davranışlar sergilemesini ifade etmek için kullanılır. Bu kelime, sadece 'gösteriş yapmak' anlamının ötesinde, bu gösterişin rahatsız edici, yersiz ve genellikle bir miktar boş kibirle yapıldığını ima eder.
Sözcük, Rus toplumunda "küfür"ün (мат) ne denli derin ve işlevsel bir yer edindiğini gösterir. Levin (1986), Rusça müstehcen ifadelerin pragmatik analizinde, bu tür fiillerin basit birer tabu kelime olmaktan öte, konuşucunun psikolojisini ve duygu durumlarını, özellikle de bıkkınlık, otorite reddi veya alaycılık gibi hallerini nasıl ifade ettiğini ortaya koyar. Похуяшиваться kelimesi de benzer şekilde, kişinin bir başkasının davranışlarından duyduğu rahatsızlığı ve küçümsemeyi çok net bir şekilde dile getirir.
Özellikle gençlik argosunda ve halk arasında yaygın olan bu kullanım, bir kişinin 'havalı görünme' çabalarını veya 'benmerkezci' tutumlarını eleştirmek için ideal bir araçtır. Bu tür fiiller, bireyin sosyal ortamda uyumsuz veya itici bulunan davranışlarını damgalamak için kullanılır. Mokienko ve Nikitina (2000), Rus jargonunun, özellikle de kriminal argodan (феня [fe-nya]) ve sokak dilinden gündelik hayata nasıl sızdığını ve dil oyunlarıyla nasıl dönüştüğünü detaylıca inceler. Похуяшиваться da bu tür bir dil oyununun ve sosyokültürel tepkinin ürünüdür.
Kelimenin dönüşlü (-ся) yapısı, eylemin öznenin kendine yönelik olduğunu, yani kişinin başkaları için değil, kendi egosu için böyle davrandığını vurgular. Bu durum, başkaları tarafından daha da itici bulunmasına neden olur. Sözcük, sosyal hiyerarşide alt konumda hisseden veya birinin kibirinden rahatsız olan kişiler tarafından, eleştirel bir tonda, üst konumdaki veya kendini üstün gören kişilere karşı kullanılabilir.
4. KAYNAKÇA
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).