Подъябывать
(Pod'yabıvat')- Kaba veya müstehcen bir şekilde alay etmek, sürekli iğnelemek, laf sokmak: Birini rahatsız edici, kışkırtıcı veya sinir bozucu şakalarla sürekli hedef almak, tahrik etmek.
1. Örnek Cümle:- Не подъябывай меня, я и так злой! [nye pad-ya-bı-vay mi-nya, ya i tak zloy!]
- Bana laf sokup durma, zaten sinirliyim!
2. Örnek Cümle:- Он постоянно подъябывает её своими тупыми шутками. [on pas-ta-yan-na pad-ya-bı-vay-et yo svai-mi tu-pı-mi şut-ka-mi.]
- O sürekli onu aptal şakalarıyla kışkırtıyor/iğneliyor.
- Provoke etmek, bilerek sinir bozucu veya kaba muziplikler yapmak: Amacı eğlendirmekten çok, rahatsız etmek veya bir tepki almak olan davranışlarda bulunmak.
1. Örnek Cümle:- Зачем ты его подъябываешь? Он же скоро взорвётся. [za-çem tı yi-vo pad-ya-bı-vay-eş? on je skor-a vzor-vyot-sya.]
- Neden onu kışkırtıp duruyorsun? Az sonra patlayacak.
2. Örnek Cümle:- Они постоянно друг друга подъябывают, такая у них дружба. [a-ni pas-ta-yan-na druk dru-ga pad-ya-bı-vay-ut, ta-ka-ya u nih druj-ba.]
- Onlar sürekli birbirlerine sataşırlar, böyle bir arkadaşlıkları var.
- Hafifçe/gizlice sikmek
- Hafifçe kışkırtmak/alay etmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Подъябывать
Latin Transkripsiyonu: Pod'yabyvat'
Okunuşu ve Vurgu: [pad-ya-bı-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en güçlü ve kaba küfür köklerinden biri olan ебать [ye-bat'] fiilinden türemiştir. Vasmer'ın da belirttiği gibi, Rusçada birçok fiil öneklerle türetilerek farklı anlamlar kazanır. Fiilin başına gelen под- [pod] öneki, eylemin 'hafifçe', 'gizlice', 'yüzeysel olarak' veya 'bir miktar' yapıldığını ifade ederken, sonundaki -ывать [-ı-vat'] son eki eylemin sürekliliğini veya tekrarlayıcı niteliğini belirtir. Dolayısıyla, kelime 'kaba bir şekilde veya müstehcen alt tonlarla sürekli olarak alay etmek, iğnelemek' anlamına gelir. Bu fiilde ise önek, köken fiilin aşırı kaba ve doğrudan anlamını bir miktar yumuşatarak, daha çok 'sözlü taciz' veya 'kışkırtıcı alay' bağlamına çeker. Plutser-Sarno'nun Büyük Rus Küfür Sözlüğü bu tür kelimelerin dilbilimsel yapısını ve anlamsal kaymalarını detaylıca incelerken, Elistratov ve Mokienko & Nikitina'nın argo sözlükleri kelimenin gündelik dildeki yaygın kullanımlarını doğrular.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Подъябывать [pad-ya-bı-vat'] fiili, Rus argosunda ve kaba halk dilinde oldukça yaygın olan, ancak standart dilde asla yeri olmayan bir ifadedir. Bu fiil, genellikle birini kışkırtıcı, sinir bozucu veya cinsel ima içeren şakalarla sürekli olarak rahatsız etmeyi, iğnelemeyi veya alay etmeyi ifade eder. Söz konusu 'alay', genellikle mizahi olmaktan çok, muhatabı provoke etmeye, sinirlendirmeye veya küçümsemeye yöneliktir. Levin'in müstehcen ifadeler üzerine yaptığı çalışmalar, bu tür kelimelerin sadece sözlü saldırganlık taşımakla kalmayıp, aynı zamanda konuşucunun bıkkınlığını, otorite reddini veya pasif-agresif bir tutumu da yansıtabileceğini göstermektedir. Bu tür kelimeler, özellikle erkekler arası iletişimde, hapishane kültürü jargonunda (феня [fe-nya]) veya kaba sokak dilinde sıklıkla karşımıza çıkar. Kelimenin taşıdığı bu provokatif ve bazen de müstehcen alt ton, Sannikov'un bahsettiği dil oyunlarının ve Zemskaya'nın incelediği 20. yüzyıl sonu Rusçasındaki dilsel değişimlerin bir parçası olarak görülebilir. Kriminal çevrelerde veya askeri ortamlarda, statü belirleyici veya yeni gelenleri test etme aracı olarak da kullanılabilen bu fiil, bireyler arasındaki gerilimi artırmak için bilinçli bir dilsel araç olarak işlev görebilir. Asla masum bir şaka veya nazik bir takılma anlamına gelmez; her zaman bir tür agresif ve çoğu zaman kaba bir sözlü sataşmayı ifade eder.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).