Подристывать
(Podrístıvat')- Hafif ishal olmak, hafifçe altına kaçırmak: İshalin daha hafif bir formu olmak veya gayri ihtiyari, az miktarda dışkı kaçırmak.
1. Örnek Cümle:- У него живот крутило весь день, он боялся подристывать прямо на работе. [u nivo ji-vot kru-ti-la ves' den', on ba-yál-sya pad-rıs-tı-vat' prya-ma na ra-bo-te]
- Bütün gün karnı ağrıyordu, işte altına kaçırmaktan korkuyordu.
2. Örnek Cümle:- После того подозрительного шашлыка я полночи подристывал. [pos-le ta-vo pa-daz-ri-t'il'-na-va şaş-lı-ka ya pal-no-çi pad-rıs-tı-vat']
- O şüpheli şiş kebaptan sonra gece yarısı hafif hafif ishal oldum.
- Korkudan veya aşırı tedirginlikten altına kaçırmak: Yoğun korku, stres veya panik anında hissedilen fizyolojik tepkiyi kaba bir dille ifade etmek.
1. Örnek Cümle:- Когда он увидел медведя, он чуть не подристивал от страха. [kag-da on u-vi-d'el mid-v'ed'-ya, on çut' nye pad-ris-tı-vat' at stra-ha]
- Ayıyı görünce korkudan az kalsın altına kaçırıyordu.
2. Örnek Cümle:- Перед экзаменом я так нервничал, что начал подристывать. [pe-r'ed eg-za-m'e-nam ya tak n'erf-n'i-çal, şto na-çal pad-rıs-tı-vat']
- Sınavdan önce o kadar gergindim ki az kalsın altına kaçıracaktım.
- Hafifçe sıçmak
- Hafifçe ishal olmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Подристывать
Latin Transkripsiyonu: Podrístıvat'
Okunuşu ve Vurgu: [pad-rıs-tı-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Подристывать [pad-rıs-tı-vat'] fiili, Rusçada ağır küfür ve argo bağlamında kullanılan дристать [dris-tat'] fiilinin türevidir. дристать [dris-tat'] kelimesi, dışkılamak, ishal olmak anlamlarına gelen oldukça kaba bir fiildir ve etimolojik olarak Proto-Slavca *dristi köküne dayanır. Vasmer'in belirttiği gibi, bu kök genellikle şiddetli veya kontrolsüz dışkılama eylemini ifade eder. Kelimenin yapısına baktığımızda:
- под- [pad-]: Bu ön ek, eylemin tam olarak gerçekleşmediğini, hafif, kısmi veya aralıklı olduğunu belirtir. Genellikle 'hafifçe', 'biraz' veya 'alttan' gibi anlamlar katar.
- дрис- [dris-]: Kelimenin köküdür ve dışkılama eylemini ifade eder.
- -тывать [-tı-vat']: Bu son ek, fiile süreklilik veya tekrar anlamı katan bitmemiş (imperfective) bir fiil yapısını oluşturur.
Dolayısıyla, подристывать [pad-rıs-tı-vat'] kelimesi, temel anlamıyla 'hafifçe veya aralıklı olarak ishal olmak' veya 'biraz altına kaçırmak' anlamına gelirken, ön ekin ve son ekin katılımıyla eylemin şiddetini azaltır ama kaba niteliğini korur.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Подристывать [pad-rıs-tı-vat'] fiili, Rus dilinin küfür ve argo (жаргон [jar-gon]) katmanında yer alan oldukça müstehcen bir terimdir. Tıbbi veya nötr bir ifade olmaktan ziyade, bedensel bir fonksiyonu aşağılayıcı, iğrendirici veya alaycı bir şekilde dile getirmek için kullanılır. Plutser-Sarno'nun “Büyük Rus Küfür Sözlüğü”nde ve Elistratov ile Mokienko & Nikitina'nın argo sözlüklerinde bu tür kelimelerin derinlemesine incelendiği görülebilir. Kelimenin kullanımı, konuşmacının ya kendi fiziksel rahatsızlığını kaba bir dille ifade etme ya da başkasının zayıflığını, korkusunu veya başarısızlığını küçümseyerek anlatma eğilimini yansıtır.
Sosyokültürel açıdan, bu fiil genellikle kontrol kaybı, zayıflık veya korku durumlarıyla ilişkilendirilir. Örneğin, bir kişi yoğun stres veya korku altında hissettiği fiziksel reaksiyonları (mecazi olarak 'korkudan altına kaçırmak') bu kelimeyle ifade edebilir. Argo bağlamında, birinin bir görevi yerine getirirken beceriksiz veya başarısız olduğunu, adeta 'işleri batırdığını' veya 'beceriksizce davrandığını' ima etmek için de mecazi olarak kullanılabilir, ancak bu kullanım daha az yaygındır ve genellikle doğrudan fizyolojik anlamıyla veya bu anlamdan türeyen aşırı korku/tedirginlik durumuyla bağlantılıdır. Genel olarak, toplum içinde saygın kabul edilen bir ortamda kullanılması hoş karşılanmayan, yüksek derecede kaba bir ifadedir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).