Подосрать
(Podosrat')- Birine kötülük yapmak, zarar vermek, işini bozmak, ayak oyunları yapmak: Genellikle sinsice, gizlice veya kötü niyetle birinin işini sekteye uğratmak, itibarını zedelemek veya ona zarar vermek.
1. Örnek Cümle:- Он специально мне подосрал с этим проектом, чтобы я не получил повышение. [on spetsi-al-na mnye pa-das-ral s e-tim pra-yek-tam, şto-bı ya nye pa-lu-çil pa-vı-şe-ni-ye]
- Terfi almayayım diye bu projeyle bana kasten kötülük yaptı.
2. Örnek Cümle:- Не надо мне подсирать, я сам разберусь. [nye na-da mnye pat-si-rat', ya sam raz-be-rus']
- Bana ayak oyunları yapma, ben kendim hallederim.
- Kasıtlı olarak zorluk çıkarmak, ayağını kaydırmak, çelme takmak (birine domuzluk yapmak anlamında): Birinin planlarını, işlerini veya durumunu kötü yönde etkilemek için alçakça bir davranışta bulunmak.
1. Örnek Cümle:- Они хотели мне подосрать, но я вовремя всё понял. [a-ni ha-tye-li mnye pa-das-rat', no ya vo-vrem-ya vsyo po-nyal]
- Bana kalleşlik yapmak istediler ama ben zamanında her şeyi anladım.
2. Örnek Cümle:- Кто тебе так подосрал, что ты теперь без работы? [kto ty-bye tak pa-das-ral, şto tı ty-per' byez ra-bo-tı?]
- Seni kim böyle oyuna getirdi de şimdi işsiz kaldın?
- Altına pislemek/sıçmak (mecazi olarak kötü bir duruma neden olmak)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Подосрать
Latin Transkripsiyonu: Podosrat'
Okunuşu ve Vurgu: [pa-das-rat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Подосрать kelimesi, Rusçadaki en temel ve kaba küfür köklerinden biri olan срать [srat'] (sıçmak, pislemek) fiilinden türemiştir. Bu fiil Proto-Slavca *sьrati kökenine dayanır ve Slav dillerinde geniş bir yayılıma sahiptir (Vasmer, 1986). Kelimenin başına gelen под- [pod-] ön eki, burada genellikle "altına", "gizlice", "hafifçe" veya "birine karşı" gibi anlamlar katmaktadır. Dolayısıyla, подосрать fiili, birine karşı gizlice veya sinsi bir şekilde kötü bir eylemde bulunmak, ona zarar vermek veya işini bozmak anlamlarını taşır. Sözcük, fiziksel olarak "bir yerin altına pislemek" eyleminin mecazi bir uzantısı olarak, bir durumu veya kişiyi "kirletmek", "mahvetmek" veya "kötü bir duruma düşürmek" anlamında kullanılır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Подосрать fiili, Rus argosunda ve ağır küfür jargonda (Plutser-Sarno, 2005) oldukça yaygın bir kullanıma sahiptir. İfade, doğrudan fiziksel bir saldırganlıktan ziyade, daha ziyade alttan alta, sinsi bir biçimde gerçekleştirilen kötü niyetli eylemleri tanımlar. Bu eylem, bir kişinin itibarını zedelemek, kariyerine engel olmak, planlarını altüst etmek veya ona kasten zorluk çıkarmak gibi çeşitli şekillerde tezahür edebilir. Türkçedeki "ayağını kaydırmak", "domuzluk yapmak" veya "işini bozmak" gibi ifadelerin taşıdığı anlamlara benzer bir pragmatik işleve sahiptir (Levin, 1986). Özellikle rekabetçi ortamlarda, iş yerinde veya kişisel ilişkilerde, birinin diğerine "domuzluk yapması" veya "çelme takması" durumlarını anlatmak için sıkça kullanılır. Kelimenin içerdiği срать kökü nedeniyle, son derece kaba ve aşağılayıcı bir tona sahiptir. Halk arasında ve argo sözlüklerinde (Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000) geniş yer bulan bu ifade, Sovyet sonrası dönemde gündelik konuşma diline daha da nüfuz etmiştir (Zemskaya, 1996), toplumdaki hayal kırıklığı ve güvensizliğin dilsel bir yansıması olarak da görülebilir. Kelime, aynı zamanda "подложить свинью" [pat-la-jit' svi-nyu] (birine domuzluk yapmak, birine kalleşlik yapmak) deyimiyle de anlamsal olarak örtüşmekle birlikte, подосрать çok daha kaba ve saldırgan bir tondadır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).