Подхуякиваться
(Podhuyakivat'sya)- Aşağılıkça yaltaklanmak, arsızca dalkavukluk yapmak, kendini alçaltarak yağ çekmek: Kişinin kendi çıkarı için onurunu hiçe sayarak, birine aşırı ve iğrenç bir şekilde yaranması, yağ çekmesi. Bu eylem, konuşanın gözünde son derece tiksindirici ve alçakçadır.
1. Örnek Cümle:- Хватит подхуякиваться перед начальством, это выглядит отвратительно. [hva-tit pat-hu-ya-ki-vat-sa pir-yet na-çal'st-vam, e-ta vıy-gli-dit at-vra-ti-tyel'-na]
- Yönetimin önünde bu kadar aşağılıkça yaltaklanmayı kes, iğrenç görünüyor.
2. Örnek Cümle:- Он привык подхуякиваться ко всем, кто сильнее его, чтобы получить выгоду. [on pri-vık pat-hu-ya-ki-vat-sa ka vsyem, kto sil'-nye-ye ye-vo, şto-bı pa-lu-çit' vı-ga-du]
- O, fayda sağlamak için kendisinden güçlü olan herkese aşağılıkça yaltaklanmaya alışkın.
- Penise yaltaklanmak / Kendini penis gibi alçaltmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Подхуякиваться
Latin Transkripsiyonu: Podhuyakivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [pat-hu-ya-ki-vat-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçadaki en temel ve ağır küfür köklerinden biri olan хуй [huy] (penis) kelimesinden türemiştir. Fiilin yapısı şu şekildedir: под- [pat] ön eki (altına, gizlice, biraz), хуй [huy] kökü, -як- eylem belirten ara ek (Slav dillerinde sıkça görülen bir fiil türetme eki), -ива- [i-va] sıkça tekrarlanan veya süregiden eylemi ifade eden fiil eki ve -ться [t'sya] (okunuşta çoğu zaman -sa [sa]) dönüşlülük veya edilgenlik bildiren son ektir. Kelimenin yapısı, подмазываться [pad-ma-zı-vat-sa] (yağ çekmek, yaltaklanmak, birine yaranmak) fiiline anlamsal ve yapısal olarak benzer, ancak хуй [huy] kökü sayesinde çok daha kaba, aşağılayıcı ve müstehcen bir tona sahiptir. Etimolojik olarak fiil, birinin otoritesine veya isteğine karşı 'bir penis gibi' ya da 'penis altında' (mecazi olarak alçalarak) hareket etme, aşırı derecede yaranma veya kendini aşağılama eylemini ifade eder. Bu tür türevler, Rus dilinin küfür dağarcığındaki zenginliği ve ifade gücünü gösterir (Plutser-Sarno, 2005).
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Подхуякиваться [pat-hu-ya-ki-vat-sa] kelimesi, konuşanın muhatabına veya bahsettiği üçüncü kişiye karşı duyduğu yoğun aşağılama, küçümseme ve tiksintiyi ifade eden ağır bir argo terimidir. Bu ifade, bir kişinin kendi çıkarları doğrultusunda, onurunu ve haysiyetini tamamen hiçe sayarak bir başkasına aşırı derecede dalkavukluk yapması, yaranması veya yaltaklanması durumunu tanımlar. Geleneksel подмазываться [pad-ma-zı-vat-sa] fiilinin müstehcen ve agresif bir versiyonudur. Özellikle iktidar ilişkilerinin belirgin olduğu, güç mücadelelerinin yaşandığı ortamlarda (örneğin hapishane hiyerarşisi, suç örgütleri, ordu veya bazı iş yerleri) kullanılır. Bu kelimeyi kullanan kişi, yaltaklanan kişinin eylemlerini ahlaksız, iğrenç ve mide bulandırıcı bulduğunu vurgular. Rusça argo ve феня [fe-nya] içinde bu türden küfür kökenli fiiller, sadece eylemi değil, aynı zamanda o eylemi yapan kişiye yönelik toplumsal yargıyı ve aşağılamayı da içerir (Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000). Y. I. Levin'in (1986) belirttiği gibi, Rusçadaki müstehcen ifadeler sıklıkla pasif-agresif bir işlev görür ve bu tür kelimeler aracılığıyla konuşmacı, bir eylemi dolaylı yoldan şiddetli bir şekilde reddetmiş veya kınamış olur. Kelimenin kullanımı, kişinin kendine saygısını yitirdiğini ve alçakça bir davranış sergilediğini ima eder.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).