Перепиздохивать
(Piripizdohivat')- Bir şeyi/birini kaba kuvvetle, dağınık bir şekilde veya zorla bir yerden başka bir yere taşımak, aktarmak veya yerini değiştirmek: Aşırı çaba, zorlama veya isteksizlikle bir nesneyi ya da kişiyi yerinden oynatmak, taşımak. Eylemin kaotik, zahmetli veya bıkkınlık verici olduğunu vurgular.
1. Örnek Cümle:- Там нужно перепиздохивать эти ящики целый день. [tam nuj-na pi-ri-piz-do-hi-vat' e-ti ya-şi-ki tsel-ıy den']
- Bütün gün bu sandıkları siktiğimin bir şekilde taşıman/yerini değiştirmen gerek.
2. Örnek Cümle:- Они перепиздохивали мебель из одной комнаты в другую. [a-ni pi-ri-piz-do-hi-va-li me-bil' iz ad-noy kom-na-tı v dru-gu-yu]
- Mobilyaları bir odadan diğerine siktiğimin bir şekilde taşıdılar.
- Bir konuyu veya durumu kaba bir şekilde, rastgele veya isteksizce başka bir konuya/duruma geçirmek/değiştirmek: Genellikle memnuniyetsizliği veya konunun özensizce ele alındığını ima eder.
1. Örnek Cümle:- Хватит уже перепиздохивать тему, давай к делу. [hva-tit u-je pi-ri-piz-do-hi-vat' te-mu, da-vay k de-lu]
- Artık konuyu siktiğimin bir şekilde değiştirme, sadede gel.
- Kaba ve sorumsuzca bir yerden başka bir yere savuşturmak, atmak veya sevk etmek (genellikle sorumlulukları): Kendi üzerine düşen görevleri başkalarına yüklemek veya istenmeyen bir şeyi başka bir yere göndermek.
1. Örnek Cümle:- Он постоянно перепиздохивал свои обязанности на других. [on pas-ta-yan-na pi-ri-piz-do-hi-val sva-yi ab-ya-zan-nas-ti na dru-gih]
- Sürekli görevlerini başkalarına siktiğimin bir şekilde yüklüyordu.
- Geçmek, aktarmak, yerini değiştirmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Перепиздохивать
Latin Transkripsiyonu: Perepizdohivat'
Okunuşu ve Vurgu: [pi-ri-piz-do-hi-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusça argo ve küfür dilinin tipik bir örneği olup, standart bir fiilin ('переходить' – geçmek, aktarmak) kökünün ağır küfür kökenli bir unsurla ('пзд' – пизда kelimesinden) değiştirilmesiyle oluşmuştur.
İfadeyi oluşturan unsurlar şunlardır:
- Önek 'пере-' [pi-ri-]: Rusçada "üzerinden, ötesine, yeniden, bir yerden başka bir yere" anlamlarını taşıyan yaygın bir önektir. Fiile eklendiğinde eylemin yönünü, tekrarını veya bir sınırın aşılmasını belirtir.
- Kök 'пизд-' [pizd-]: Rusça ağır küfür dilinin temel köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Bu kök, bir fiilin içine yerleştirildiğinde eyleme aşırı kaba, yıkıcı, kaotik, zorlayıcı, küçümseyici veya isteksiz bir anlam katar. Sözcüklerin bu şekilde "küfürleştirilmesi" Rusçada duygusal yoğunluğu artırmanın yaygın bir yoludur.
- Ek '-ох-' [oh]: Eylemin yoğunluğunu, tekrarlayan doğasını veya kaba, savsakça yapıldığını vurgulayan bir fiil yapım ekidir. Genellikle, zorlukla veya isteksizce yapılan eylemleri tanımlamak için kullanılır.
- Ek '-ивать' [i-vat']: Rusçada fiillere süreklilik ve tamamlanmamışlık anlamı veren bir fiil yapım ekidir (imperfective aspect). Bu kombinasyon, eylemin sürekli, tekrarlayan veya uzun süreli ve aynı zamanda kaba, dağınık, yorucu bir şekilde yapıldığını gösterir.
Bu kelime, doğrudan "geçmek, bir yerden diğerine aktarmak" anlamına gelen переходить [pi-ri-ha-dit'] fiilinin aşırı kaba, küfürlü ve yoğunlaştırılmış, adeta eylemin 'lanetlendiği' bir versiyonudur.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rusça küfür dili, kelimeleri yeni bağlamlara taşıma, anlamı yoğunlaştırma ve duygusal yükü artırma konusunda oldukça üretkendir. Перепиздохивать [pi-ri-piz-do-hi-vat'] fiili, standart bir fiilin (`переходить` [pi-ri-ha-dit'] – geçmek, aktarmak) kökünün, Rusça küfür dilinin ana yapı taşlarından biri olan пизда [piz-da] kelimesinin köküyle radikal bir şekilde değiştirilmesiyle oluşmuştur.
Plutser-Sarno'nun da belirttiği gibi, bu tür "küfürleştirme" (veya "matlaştırma" tabiri kullanılmadan), Rusça müstehcen kelimelerin yapısal anatomisinde sıkça görülen bir olgudur. Kelime, sıradan bir "yerini değiştirmek" veya "taşımak" eylemini, konuşanın duyduğu aşırı bıkkınlığı, öfkeyi, küçümsemeyi veya eylemin gerçekleştiği kaotik ve zorlayıcı koşulları vurgulamak için kullanılır. Eylemin sadece fiziksel zorluğunu değil, aynı zamanda bu zorluğun getirdiği zihinsel yorgunluğu ve bıkkınlığı da aktarır.
Bu fiil genellikle ağır fiziksel işler, bürokratik engellerle dolu karmaşık süreçler veya istenmeyen, sıkıcı görevler bağlamında kullanılır. Örneğin, bir şeyleri bir yerden başka bir yere taşırken yaşanan zorlukları, dağınıklığı veya bitmek bilmezliği ifade etmek için idealdir. V. S. Elistratov'un Rus Argosu Sözlüğü'nde de belirtildiği gibi, bu tür kelimeler gündelik sokak dilinde ve işçi argosunda yaygın olarak bulunur. Levin'in analizlerinde belirtildiği gibi, bu tür ifadeler, standart dilin yetersiz kaldığı durumlarda duygusal yoğunluğu artırmak için bir pragmatik araç işlevi görür. Aynı zamanda, eylemin özensizce, savsaklanarak veya baştan savma bir şekilde yapıldığını da ima edebilir.
Sonuç olarak, Перепиздохивать [pi-ri-piz-do-hi-vat'], basit bir "yerini değiştirmek" eyleminin ötesine geçerek, bu eylemin bir 'işkence'ye dönüştüğünü, aşırı zorlayıcı, tiksindirici veya gereksiz olduğunu vurgular. Sannikov'un dil oyunları üzerine yaptığı çalışmalar, bu tür yoğunlaştırmaların ve kelime deformasyonlarının Rus dilindeki ekspresif gücün ve sözcük yaratıcılığının önemli bir parçası olduğunu göstermektedir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).