Переебуриться
(Pereyeburitsya)- Bir yerden başka bir yere kaba kuvvetle, hızla veya umursamazca geçmek/taşınmak (Defolup gitmek): Kaba, ani ve genellikle istenmeyen bir yer değiştirme eylemini ifade eder. Konuşmacının rahatsızlığını veya öfkesini vurgular.
1. Örnek Cümle:- Давай, переебуривайся отсюда по-быстрому, пока я добрый! [da-vay, pe-re-ye-bu-ri-vay-sya at-syu-da pa-bıs-tra-mu, pa-ka ya dob-rıy!]
- Hadi, ben iyiyken çabuk defol buradan!
2. Örnek Cümle:- Он так быстро переебурился в другую квартиру, что никто и не заметил. [on tak bıs-tra pe-re-ye-bu-ril-sya v dru-gu-yu kvar-ti-ru, şto nik-to i nye za-me-til]
- O kadar çabuk başka bir daireye taşındı ki kimse fark etmedi bile.
- Bir durumdan başka bir duruma kontrolsüzce veya zorla geçmek/dönüşmek: Fiziksel yer değiştirmenin yanı sıra, bir halden başka bir hale beklenmedik, kaba veya istenmeyen bir geçişi de anlatabilir.
1. Örnek Cümle:- Когда он напился, быстро переебурился из приличного человека в полное быдло. [kog-da on na-pil-sya, bıs-tra pe-re-ye-bu-ril-sya iz pri-liç-na-va çye-la-vye-ka v pol-na-ye bıd-la]
- Sarhoş olduğunda, nazik bir insandan tam bir görgüsüze dönüştü.
- Bir yerden bir yere geçmek / Taşınmak / Yer değiştirmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Переебуриться
Latin Transkripsiyonu: Pereyeburitsya
Okunuşu ve Vurgu: [pe-re-ye-bu-rit'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçadaki en temel ve ağır küfür köklerinden biri olan ебать [yebat'] fiilinden türemiştir. Kelime yapısı incelendiğinde, пере- [pe-re] ön eki (prefiks), еб- [yeb] kökü ve -урить- (-ить ve yansıma bildiren -ся sonekiyle birlikte) yapıları görülür. Пере- [pe-re] ön eki genellikle bir eylemin bir yerden başka bir yere geçişini, yer değiştirmesini veya bir eylemin aşırı yoğunluğunu ifade eder. Ебать [yebat'] kökü ise cinsel birleşme anlamının yanı sıra, küfürlü bağlamda "mahvetmek", "şaşırtmak", "zarar vermek" veya "şiddetle yapmak" gibi geniş bir anlam yelpazesine sahiptir (Plutser-Sarno, 2005). Bu kelime, "bir yerden bir yere geçmek, taşınmak" anlamına gelen nötr перебраться [pe-re-brat'-sya] fiilinin son derece kaba ve aşağılayıcı bir argo versiyonudur. Argo sözlüklerinde, bu tür "küfürlü türevler" standart kelimelere kıyasla eylemin daha şiddetli, umursamaz veya kontrolsüz bir şekilde gerçekleştiğini vurgulamak için kullanılır (Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000).
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Переебуриться [pe-re-ye-bu-rit'-sya] fiili, özellikle Rusya'daki ağır küfür ve argo jargonunda (феня [fe-nya] gibi) sıkça karşılaşılan bir yapıdır. Sözcük, konuşmacının öfkesini, rahatsızlığını veya küçümsemesini yoğun bir şekilde ifade eder. Bir kişiye veya nesneye yönelik, zorla, umursamazca veya kaba bir şekilde yer değiştirmeyi emretmek veya bu eylemi tanımlamak için kullanılır. Örneğin, birinden bulunduğu yeri derhal terk etmesini, adeta "defolup gitmesini" istemek gibi durumlarda tercih edilir. Bu kullanım, sadece fiziksel bir yer değiştirmeyi değil, aynı zamanda bir durumdan başka bir duruma ani ve istenmeyen bir geçişi de ima edebilir. Rus dilindeki ekspresif frazeolojinin bir parçası olarak, bu tür kelimeler, dilin pragmatik boyutunda konuşmacının ruh halini, otoriteye karşı duruşunu veya küçümseyici tutumunu yansıtır (Levin, 1986; Zemskaya, 1996). Еб- [yeb] kökünün kadim Slav mitolojisiyle ve pagan inançlarıyla bağlantıları olduğu, bereket ve yıkım gibi güçlü kavramları temsil ettiği B.A. Uspensky (1994) tarafından belirtilmiştir. Bu fiil de bu ilkel ve yıkıcı gücü, bir yer değiştirme eylemine taşır, ona kaba ve neredeyse ilkel bir zorlama boyutu ekler. Kullanımı, resmi dilin sınırlarını aşarak toplumsal normlara bir başkaldırı niteliği de taşır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).