Перессывать
(Peressıvat')- Aşırı korkmak, ödü kopmak, paçayı sıvamak (korkudan altına kaçırmak anlamında), aşırı endişelenmek, korkaklaşmak: Bir durum veya olay karşısında aşırı derecede korkmak, paniğe kapılmak veya cesaretini kaybederek geri adım atmak. Bu, kişinin korkudan dolayı kontrolünü kaybettiği veya eyleme geçemediği durumları ifade eder.
1. Örnek Cümle:- Не перессывай раньше времени, всё будет хорошо. [ni pe-res-sı-vay ran-şe vre-me-ni, fsyo bu-det ha-ra-şo]
- Vaktinden önce ödün kopmasın, her şey iyi olacak.
2. Örnek Cümle:- Он так перессывал перед экзаменом, что забыл всё. [on tak pe-res-sı-val pe-red eg-za-me-nom, şto za-bıl fsyo]
- Sınavdan önce öyle bir korkmuştu ki her şeyi unuttu.
- Bir şeyi aşırı düşünmekten veya kaygıdan dolayı yapmamak, korkudan geri durmak: Bir eylemi gerçekleştirmeden önce gereğinden fazla tereddüt etmek, potansiyel riskleri abartarak eylemden vazgeçmek.
1. Örnek Cümle:- Хватит перессывать, пора действовать! [hva-tit pe-res-sı-vat', pa-ra de-yst-va-vat']
- Korkup durmayı bırak, harekete geçme zamanı!
- Bir şeyin üzerinden işemek/çiş yapmak (Doğrudan ve fiziksel anlamda): Bir engelin veya nesnenin üzerinden idrar yapmak. Bu anlamı genellikle argodaki metaforik kullanımı gölgede bırakır.
1. Örnek Cümle:- Собака постоянно перессывает через этот забор. [sa-ba-ka pas-ta-yan-na pe-res-sı-va-yet çe-rez e-tot za-bor]
- Köpek sürekli bu çitin üzerinden işiyor.
- Bir şeyin üzerinden işemek/çiş yapmak
- Aşırı/fazla işemek/çiş yapmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Перессывать
Latin Transkripsiyonu: Peressıvat'
Okunuşu ve Vurgu: [pe-res-sı-vat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Fiil, Rusçada "işemek" veya "çiş yapmak" anlamına gelen kaba bir tabir olan ссать [ssat'] fiilinden türemiştir. Bu kök, Proto-Slavca *sьcati kelimesine dayanır ve Slav dillerinde idrarla ilgili birçok terimin temelini oluşturur (Vasmer, 1986). Kelimenin başında yer alan пере- [pe-re] öneki ise "üzerinden", "aşırtmalı", "aşırı" veya "yeniden" gibi anlamlar katabilir. Bu bağlamda, "bir şeyin üzerinden işemek" veya "aşırı işemek" gibi fiziksel bir eylemi ifade ederken, argoda metaforik bir anlam kazanmıştır. -ывать/-ивать eki ise fiilin eksik eylem (imperfective aspect) olduğunu gösterir, yani sürekli veya tekrarlanan bir eylemi ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
"Перессывать" kelimesi, Rus argosunda ve kaba dilde genellikle fiziksel idrar yapma eyleminden ziyade, aşırı korku, endişe veya aşırı temkinlilik nedeniyle bir eylemi gerçekleştirememeyi, geri adım atmayı ifade eden güçlü bir metafor olarak kullanılır. İfade, kişinin korkudan dolayı tabiri caizse "paçasını ıslatması" veya "altına kaçırması" imgesini çağrıştırarak, kişinin zayıflığını, korkaklığını veya cesaretsizliğini vurgular. Özellikle erkekler arasındaki kaba şakalarda veya bir kişinin bir durum karşısında ne kadar korktuğunu abartılı bir şekilde ifade etmek için sıkça başvurulur.
Rus argosunda, özellikle феня [fe-nya] olarak bilinen hapishane ve suç dünyası jargonunda, korkaklık ve zayıflık en ağır kusurlardan sayılır. Bu tür ortamlarda, birinin "перессывать" durumu, o kişinin topluluk içindeki saygınlığını ve konumunu doğrudan etkileyebilir (Chalidze, 1977; Galeotti, 2018). Bu kelime, sadece korkuyla değil, aynı zamanda aşırı düşünmekten veya risk almaktan kaçınmaktan kaynaklanan eylemsizliği de tanımlar. Plutser-Sarno (2005) ve Elistratov (2000) gibi Rus argosu sözlüklerinde, bu tür ifadelerin, toplumsal normlara karşı bir meydan okuma ve çiğ dilin gücünü kullanma aracı olarak nasıl işlediği detaylıca incelenmiştir. Kelimenin kullanımı, konuşmacının çevresine ve bağlama göre alaycı, küçümseyici veya sadece abartılı bir korku ifadesi olarak değişebilir. Kelimenin içerdiği vulgarlık, ifadenin etkisini artırarak dinleyicide güçlü bir tepki uyandırmayı amaçlar.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).