Пересикиваться
(Peresikivat'sya)- Korkudan altına işemek, ödü kopmak, aşırı korkmak: Yoğun korku, dehşet, kaygı veya heyecan nedeniyle idrarını tutamamak; mecazi anlamda aşırı derecede korkmak, çok tedirgin olmak veya paniklemek.
1. Örnek Cümle:- Он так пересикивается перед экзаменом, что спать не может. [on tak pi-ri-si-ki-vat-sya pi-red eg-za-me-nom, şto spat' ni mo-jet]
- Sınavdan o kadar korkuyor ki, uyuyamıyor. (Korkudan ödü kopuyor.)
2. Örnek Cümle:- Мы пересикивались от смеха, когда он рассказывал свою историю. [mı pi-ri-si-ki-va-lis' at smye-ha, kag-da on ras-ska-zı-val sva-yu is-to-ri-yu]
- Anlattığı hikayeye gülmekten altına işedik. (Aşırı güldük, kendimizden geçtik anlamında mecazi kullanım.)
3. Örnek Cümle:- Да чего ты там пересикиваешься, ничего страшного не будет! [da çi-vo tı tam pi-ri-si-ki-vat-sya, ni-çi-vo straş-na-va ni bu-dit!]
- Ne diye ödün kopuyor ki, hiçbir şey olmayacak!
- Altına/Üzerine işemek (tekrar tekrar/aşırı derecede)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Пересикиваться
Latin Transkripsiyonu: Peresikivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [pi-ri-si-ki-vat-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Пересикиваться [pi-ri-si-ki-vat-sya] fiili, Rusçada "işemek" anlamına gelen ve daha çok çocukların veya daha az kaba bir ifadeyle yetişkinlerin kullandığı сикать [si-kat'] fiilinden türemiştir. Bu kelime, "işemek" fiilinin daha yaygın ve kaba formu olan ссать [ssat'] kelimesine göre daha yumuşak bir tona sahiptir.
Kelimenin yapısı şu şekildedir:
- Ön ek пере- [pi-re]: Tekrarlama, aşırılık veya bir eylemi "fazlaca" yapmak anlamlarını taşır.
- Kök -сик- [sik]: сикать [si-kat'] fiilinden gelir.
- Sonek -ивать- [i-vat']: Sürekli veya tekrarlanan bir eylemi belirten eksik fiil kipini (imperfective aspect) gösterir.
- Dönüşlü/Ortaklık eki -ся [sya]: Eylemin kişinin kendi üzerinde gerçekleştiğini, yani "kendi kendine" yapıldığını ifade eder.
Dolayısıyla, пересикиваться kelimesi "kendi üzerine (altına) tekrar tekrar işemek" veya "aşırı derecede işemek" gibi bir anlama gelir. Bu kelimenin daha kaba ve yaygın olan eş anlamlısı ise перессываться [pi-ri-sı-vat-sya] kelimesidir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu fiil, yoğun korku, dehşet, aşırı kaygı veya stres gibi duygusal durumları ifade etmek için kullanılır. Mecazi olarak "korkudan ödü kopmak", "aşırı korkmak" veya "çok tedirgin olmak" anlamlarına gelir. Bireyin idrarını tutamayacak kadar büyük bir korku yaşadığını vurgular.
Сикать [si-kat'] fiili tek başına genellikle çocukların işemesi gibi daha masum bağlamlarda kullanılabilirken, пересикиваться fiili aşırı duygusal tepkileri dile getiren, argo ve dışa vurumcu bir ifade olarak öne çıkar. Bu tür bedensel fonksiyonları kullanarak yoğun psikolojik durumları anlatma eğilimi, Rusça argo dilinin karakteristik özelliklerinden biridir ve anlatıma güçlü bir vurgu katar. Bu tür ifadeler, özellikle resmi olmayan ortamlarda, arkadaş grupları arasında, askeri veya suç dünyası jargonunda yaygın olarak duyulabilir.
Daha kaba eş anlamlısı olan перессываться [pi-ri-sı-vat-sya] kelimesi ise aynı anlamı taşır ancak çok daha müstehcen ve rahatsız edici bir tona sahiptir. İki kelime arasındaki seçim, konuşmacının ifade etmek istediği kaba olma düzeyi ve bulunduğu sosyal ortama göre değişir. Пересикиваться, nispeten daha az kaba olsa da, hala edebi veya resmi dilde yeri olmayan, oldukça argo bir ifadedir. Bu tür kelimeler, dilin duygusal yoğunluğu aktarma kapasitesini gösterir ve kişilerin çaresizliğini, korkusunu veya küçümsediği birinin aşırı korkaklığını canlı bir şekilde tasvir etmek için kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.