Перепиздываться
(Perepizdıvatsya)- Birbirinden çalmak / Karşılıklı hırsızlık yapmak: Genellikle suç dünyası veya ahlaksız kişiler arasında, çalıntı malları veya değerleri karşılıklı olarak birbirlerinden çalmak, soymak anlamında kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Они в бригаде постоянно перепиздываются, то один у другого машину угонит, то другой хату обнесёт. [a-ni v bri-ga-dye pas-ta-yan-na pi-ri-piz-dı-vat'-sya, to a-din u dru-go-va ma-şi-nu u-go-nit, to dru-goy ha-tu ab-ne-syot]
- Onlar çetede sürekli birbirlerinden çalıyorlar; bir gün biri diğerinin arabasını çalar, başka gün diğeri evini boşaltır.
2. Örnek Cümle:- На рынке все торговцы друг у друга перепиздываются, никакого доверия. [na rın-ke vseh tar-gov-tsı druk u dru-ga pi-ri-piz-dı-vat'-sya, ni-ka-ko-va da-ve-ri-ya]
- Pazardaki bütün satıcılar birbirlerinden çalıyor, zerre kadar güven yok.
- Karşılıklı tartışmak / Atışmak / Laf dalaşmak: Genellikle kaba, verimsiz, sinir bozucu veya küfürlü sözlü tartışmalara girmek, birbirine laf yetiştirmek anlamında kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Хватит вам уже перепиздываться из-за всякой ерунды! [hva-tit vam u-je pi-ri-piz-dı-vat'-sya iz-za vsya-kay ye-run-dı!]
- Yeter artık, her boka birbirinizle tartışmayın!
2. Örnek Cümle:- Они сидят в углу и что-то постоянно перепиздываются, аж уши вянут. [a-ni si-dyat v ug-lu i şto-ta pas-ta-yan-na pi-ri-piz-dı-vat'-sya, aj u-şi vya-nut]
- Köşede oturmuşlar ve sürekli birbirleriyle atışıyorlar, kulaklarım çınladı resmen.
3. Örnek Cümle:- Что вы там без толку перепиздываетесь? Идите работать! [şto vı tam bez tol-ku pi-ri-piz-dı-va-ye-tes'? i-di-te ra-bo-tat'!]
- Ne boş boş birbirinize laf atıp duruyorsunuz? Gidin işinize bakın!
- Karşılıklı çalmak / Birbirini soymak
- Karşılıklı konuşmak / Laf dalaşmak / Atışmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Перепиздываться
Latin Transkripsiyonu: Perepizdıvatsya
Okunuşu ve Vurgu: [pi-ri-piz-dı-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en küfürlü köklerinden biri olan пизд- [pizd-] kökünden türemiştir. Bu kök, birincil olarak kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesinden gelir. Rusça argo ve küfür literatüründe bu kök, çok sayıda fiil, isim ve sıfat türetmek için son derece üretken bir yapıya sahiptir. Kök fiil olarak пиздить [piz-dit'] hem "çalmak" hem de "dövmek" anlamlarına gelirken, пиздеть [piz-det'] ise "saçmalamak, yalan söylemek, aşırı küfretmek" anlamlarında kullanılır.
Fiilin başına gelen пере- [pi-ri-] öneki, eylemin karşılıklı, aşırı veya tekrarlayıcı bir şekilde yapıldığını gösterir (örneğin, переговариваться [pi-ri-ga-va-ri-vat'-sya] - "karşılıklı konuşmak"). Fiilin sonundaki -ся [sya] dönüşlü eki ise eylemin özne üzerinde kaldığını veya karşılıklı yapıldığını pekiştirir.
Bu bileşimde, перепиздываться [pi-ri-piz-dı-vat'-sya] fiili, пиздить [piz-dit'] ve пиздеть [piz-det'] fiillerinin olumsuz ve agresif anlamlarını пере- [pi-ri-] önekinin karşılıklılık ve aşırılık anlamlarıyla birleştirerek, "karşılıklı çalmak/dövmek" veya "karşılıklı tartışmak/atışmak" gibi son derece kaba ve aşağılayıcı anlamlar kazanmıştır. Bu etimolojik yapı, kelimenin doğasındaki yoğun vulgariteyi ve güçlü olumsuz duyguları ifade etme kapasitesini ortaya koymaktadır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Перепиздываться [pi-ri-piz-dı-vat'-sya] kelimesi, пизд- [pizd-] kökenli diğer pek çok kelime gibi, Rus argosunun en ağır ve en rahatsız edici küfür kategorisine girer. Kullanıldığı her bağlamda aşırı derecede gayri resmi, çoğu zaman düşmanca veya yoğun bir hayal kırıklığı ve öfke halini işaret eder. Kelime, özellikle erkekler arasında, hapishane argosunda (феня [fe-nya]) ve kaba dilin yaygın olduğu sosyal çevrelerde sıkça kullanılır.
Tarihsel olarak, пизд- [pizd-] kökü Proto-Slav dönemine kadar uzanan eski kökenlere sahip olsa da, Rusçadaki modern kullanımı neredeyse tamamen saldırganlık, küçümseme ve aşırı olumsuzluk ifade etmeye yönelmiştir. Vladimir Dal'ın 19. yüzyıl sözlüğünde bu türden aşırı küfürlü fiiller doğrudan yer almayabilir, ancak Plutser-Sarno, Elistratov ile Mokienko ve Nikitina gibi modern leksikograflar, bu kelimelerin Rus dilindeki önemli, her ne kadar tabu da olsa, yerini titizlikle belgelemektedirler.
Kelimenin ilk anlamı olan "birbirinden çalmak" (переворовываться [pi-ri-va-ro-vı-vat'-sya]), suç alt kültürlerinde, çete veya örgüt üyeleri arasındaki iç çatışmaları ve karşılıklı hırsızlık eylemlerini yansıtır. Bu kullanım, Galeotti ve Chalidze gibi araştırmacıların eserlerinde de görüldüğü üzere, bu tür ortamların dolambaçlı ve sıklıkla ihanet içeren doğasını vurgular.
İkinci anlamı olan "karşılıklı tartışmak, atışmak" (переговариваться [pi-ri-ga-va-ri-vat'-sya]), genellikle kısır, anlamsız ve öfke dolu sözlü çatışmaların özünü yakalar. Bu anlam, küçük kavgaları, karşılıklı suçlamaları veya uzayıp giden, verimsiz münakaşaları tanımlamak için sıkça kullanılır. Karşılıklılık, sözlü saldırıların ve şikayetlerin gidip gelen bir döngüsünü akla getirir. Bu tür agresif dil kullanımı, Levin ve Zemskaya gibi dilbilimciler tarafından incelenen, hayal kırıklığını ifade etmek veya üstünlük kurmak için güçlü ifadeler kullanma eğilimi gibi daha geniş bir kültürel örüntüyü yansıtır. Sıradan bir eylem olan "konuşmak" için bu denli güçlü bir küfür kökünün kullanılması, konuşmacının eyleme veya olaya duyduğu yoğun küçümsemeyi pekiştirir.
Özetle, перепиздываться [pi-ri-piz-dı-vat'-sya] hem karşılıklı saldırganlığı (fiziksel veya sözlü) hem de aşırı memnuniyetsizliği ifade eden güçlü ve son derece küfürlü bir fiildir. Rusçadaki en temel ve çok yönlü küfür köklerinden birinden türetilmiş olması, kelimeye bu denli çarpıcı bir etki kazandırmaktadır. Biyolojik terimlerin Rusçada nasıl agresif dilsel ifade araçlarına dönüştüğünün canlı bir örneğidir.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen Иfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).