Перемандякиваться
(Peremandyakivat'sya)- Sürekli ve düzensiz bir şekilde yer değiştirmek, savrulmak: Bir yerden başka bir yere sık sık, plansız veya gönülsüz bir şekilde taşınmak, sürüklenmek.
1. Örnek Cümle:- После того как его выгнали, он стал перемандякиваться по знакомым, нигде не задерживаясь надолго. [pos-li tav-o kak yivo vıg-na-li, on stal pi-ri-man-dya-ki-vat'-sya pa znakomım, nig-de ni za-der-ji-vay-as' na-dol-ga.]
- Kovulduktan sonra, hiçbir yerde uzun süre kalmayıp tanıdıklar arasında oradan oraya savrulmaya başladı.
- İstikrarsız bir yaşam sürmek, sürekli iş/durum değiştirmek: Hayatında düzen kuramamak, sürekli iş, partner veya yaşam koşullarını düzensizce değiştirmek.
1. Örnek Cümle:- Он всю жизнь перемандякивается с одной работы на другую, нигде не может осесть. [on vsyu jizn' pi-ri-man-dya-ki-vat'-sya s ad-noy ra-bo-tı na dru-gu-yu, nig-de ni moj-et a-sest'.]
- Bütün hayatı boyunca bir işten diğerine sürüklenip duruyor, hiçbir yere yerleşemiyor.
- Hapishaneler veya koğuşlar arasında sık sık nakledilmek: Mahkumların sistem tarafından bir gözaltı biriminden veya hapishaneden diğerine defalarca transfer edilmesi.
1. Örnek Cümle:- Его часто перемандякивали из одной зоны в другую, потому что он был буйным. [yivo ças-ta pi-ri-man-dya-ki-va-li iz ad-noy zo-nı v dru-gu-yu, pa-ta-mu şto on bıl buy-nım.]
- Kavgacı olduğu için onu sık sık bir hapishaneden diğerine naklediyorlardı.
- Bir yerden bir yere kaba/dağınık bir şekilde geçmek/taşınmak.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Перемандякиваться
Latin Transkripsiyonu: Peremandyakivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [pi-ri-man-dya-ki-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçadaki en ağır küfür köklerinden biri olan, kadın cinsel organı anlamına gelen пизда [piz-da] kelimesinin kaba bir varyantı olan манда [man-da] kelimesinden türemiştir. Fiile eklenen пере- [pi-re] ön eki, 'bir yerden başka bir yere', 'üzerinden', 'yeniden' gibi anlamlar katarken, -киваться [-ki-vat'-sya] son eki ise fiile tekrarlılık, karşılıklılık veya edilgen/dönüşlü bir anlam yükler. Plutser-Sarno'nun büyük küfür sözlüğünde de detaylıca incelenen bu kelime, kelime kökündeki kaba anlamı nedeniyle hareketin niteliğine bir aşağılama ve düzensizlik katmaktadır. Vasmer'in etimolojik çalışmalarında da görüldüğü üzere, Rus dilindeki küfür köklerinin tarihsel gelişimi ve türevleri genellikle bu türden güçlü, olumsuz çağrışımları barındırır. Kelime, nötr 'taşınmak' veya 'yer değiştirmek' anlamındaki перебираться [pi-ri-bi-rat'-sya] fiiline kıyasla çok daha kaba ve argo bir ifade olup, hareketin gönülsüz, düzensiz veya aşağılayıcı niteliğini vurgular.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Перемандякиваться» fiili, Rus argosunda, özellikle de sokak ağzında ve феня [fe-nya] olarak bilinen hapishane jargonunda yaygın olarak kullanılan bir ifadedir. Bu kelime, bir kişinin rızası dışında veya kontrolü dışında, düzensiz ve sık sık bir yerden başka bir yere taşınmasını, sürüklenmesini anlatır. Kelimenin манда [man-da] kökünden gelmesi, hareketin niteliğine bir küstahlık, sorumsuzluk ve hatta nesneleştirme anlamı katar. Örneğin, bir kişinin işten işe veya evden eve sürekli ve plansız bir şekilde sürüklenmesi durumunda kullanılır. Bu durum, kişinin hayatta istikrarsızlığını, yerleşik bir düzen kuramamasını veya sürekli sorunlar yaşamasını ima eder. Hapishane ortamında ise, mahkumların bir koğuştan diğerine veya bir hapishaneden başka bir hapishaneye sık sık nakledilmesi (пересылка [pe-ri-sil-ka]) bağlamında yaygın olarak kullanılır. Bu tür transferler genellikle mahkumun iradesi dışında gerçekleştiği ve belirsizlik içerdiği için, kelimenin anlamındaki kontrolsüzlük ve rahatsız edicilik bu bağlamda daha da güçlenir. Mokienko ve Nikitina'nın büyük jargon sözlüğünde de belirtildiği gibi, bu tür fiiller genellikle bireyin çaresizliğini, sistem karşısındaki güçsüzlüğünü veya toplum dışına itilmişliğini yansıtan bir dil oyunudur. Sovyet döneminin sosyal hareketliliği, sürgünler ve cezai nakiller düşünüldüğünde, kelimenin tarihi ve sosyolojik derinliği daha iyi anlaşılabilir. Chalidze'nin çalışmalarında bahsettiği gibi, suç dünyasının kendine özgü kuralları ve jargonları, bu türden kaba ve doğrudan ifadelerle bireyin deneyimini aktarır.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).