ПЕРЕМАНДОШИВАТЯ
(Peremandoşivatsya)- Üzerinden atlamak, atlayıp geçmek, zıplamak (çok kaba argo): Bir engeli, sorunu, kuralı veya sorumluluğu küçümseyerek, umursamazca, kaba veya pervasız bir şekilde aşmak, geçmek veya hiçe saymak.
1. Örnek Cümle:- Давай уже перемандошивайся через этот забор, что стоишь?
- [da-vay u-je pi-ri-man-do-şi-vay-sya çe-riz e-tat za-bor, şto sta-yiş?]
- Hadi artık şu çitten atla, ne duruyorsun? (Kaba ve tahrik edici bir tonla.)
2. Örnek Cümle:- Он вечно перемандошивается через свои обязанности.
- [on veç-na pi-ri-man-do-şi-vay-tsya çe-riz sva-yi a-bya-zan-nas-ti.]
- O her zaman görevlerini savsaklar / görevlerini kaba bir şekilde atlar (görevlerini umursamazca yerine getirmez).
3. Örnek Cümle:- Нельзя так просто перемандошиваться через все правила.
- [nil'-zya tak pros-ta pi-ri-man-do-şi-vat'-sya çe-riz fse pra-vi-la.]
- Tüm kuralları bu kadar kolay çiğneyemezsin / üzerinden atlayamazsın.
- Üzerinden atlamak / Atlayıp geçmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Перемандошиваться
Latin Transkripsiyonu: Peremandoşivatsya
Okunuşu ve Vurgu: [pi-ri-man-do-şi-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçadaki dört temel küfür kökünden biri olan ve kadın cinsel organını ifade eden kaba argo kelimesi манда [man-da]'dan türemiştir. Fiilin oluşumunda
i. “üzerinden, ötesine” anlamlarını katan пере- [pi-ri] ön eki,
ii. Fiillerden fiil türetmeye yarayan ve genellikle tekrarlayan, sürekli veya alışkanlık haline gelmiş bir eylemi belirten -ива- [i-va] fiil eki,
iii. Dönüşlülük, edilgenlik veya karşılıklılık bildiren -ся [sya] dönüşlü eki bir araya gelmiştir.
Kelimenin etimolojik analizi, Rus argo dilinde sıkça görülen küfür köklerinin son derece üretken olduğunu ve farklı ön ekler ve eklerle birleşerek beklenmedik ve güçlü anlamlar kazanabildiğini göstermektedir (Plutser-Sarno, 2005). Normalde Rusçada “üzerinden atlamak, zıplamak” anlamında перепрыгивать [pi-rip-rığ-i-vat'] fiili kullanılırken, перемандошиваться kelimesi, küfür kökünün katılımıyla bu eyleme kaba, umursamaz ve genellikle aşağılayıcı bir ton ekler.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Перемандошиваться, Rus argo ve küfür dilinin en kaba örneklerinden biridir ve günlük dilde, özellikle de gençlik veya sokak jargonda yaygın olarak kullanılır. Kelimenin içerdiği манда [man-da] kökü nedeniyle aşırı derecede müstehcen ve rahatsız edicidir; bu da onu resmi ortamlarda kabul edilemez kılar. Bu tür fiiller, Rus dilinde müstehcen ifadelerin incelenmesi üzerine çalışan dilbilimcilerin de belirttiği gibi, yalnızca bir eylemi tanımlamakla kalmaz, aynı zamanda konuşmacının duruma karşı gösterdiği küçümseme, alaycılık veya saldırganlığı da yansıtır (Levin, 1986).
Anlamsal olarak “bir şeyin üzerinden atlamak, geçmek” anlamına gelirken, перемандошиваться kullanımı, bu eylemin umursamaz, kaba, kurallara veya normlara aykırı bir şekilde yapıldığını ima eder. Örneğin, bir engeli ciddiye almadan atlamak, bir sorumluluktan kaba bir şekilde kaçmak veya kuralları hiçe sayarak bir şeyi aşmak gibi durumlarda kullanılır. Kelimenin kökeni, Rusçada küfür kelimelerinin mitolojik ve kültürel boyutlarını inceleyen çalışmalarda ele alınan, dilin en eski ve en güçlü ifade biçimlerinden biri olarak kabul edilen küfür geleneğine dayanır (Uspensky, 1994). Kelime, sözlü kültürde, özellikle informal ve yeraltı çevrelerinde, kaba bir humor veya otoriteye karşı bir başkaldırı biçimi olarak varlığını sürdürmektedir (Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000).
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).