Перехуякиваться
(Perehuyakıvat'sya)- Bir yerden başka bir yere zor bela, söve söve geçmek/taşınmak: Büyük zorluk, can sıkıcı engeller veya aşırı isteksizlik içinde bir konumdan diğerine hareket etmek. Genellikle fiziksel çaba, rahatsızlık ve küfürlü ifadelerle eşlik eden bir eylemdir.
1. Örnek Cümle:- Мы целый день перехуякивались из старой квартиры в новую. [mı tselıy den' pi-ri-hu-ya-ki-va-lis iz sta-ray kvar-ti-rı v no-vuyu]
- Bütün gün eski daireden yeniye zor bela (söve söve) taşındık.
2. Örnek Cümle:- Нам пришлось перехуякиваться через весь город по пробкам. [nam pri-şlos' pi-ri-hu-ya-ki-vat'-sya çe-riz ves' go-rat pa prop-kam]
- Trafik yüzünden tüm şehirde zor bela (lanet okuyarak) ilerlemek zorunda kaldık.
- Bir engeli, zorluğu veya karmaşık bir işi güçlükle, can sıkıntısıyla aşmak/idare etmek: Bir zorluğun, bürokratik bir engelin veya karmaşık bir görevin üstesinden gelmek için yoğun çaba harcamak, bu süreçten aşırı derecede rahatsızlık duymak ve genellikle küfürlü tepkilerle eşlik eden bir durum.
1. Örnek Cümle:- Как мы через эту реку перехуякивались, уму непостижимо. [kak mı çe-riz e-tu re-ku pi-ri-hu-ya-ki-va-lis, u-mu ni-pas-ti-ji-ma]
- Bu nehri nasıl aştığımız akıl alır gibi değil (çok zorlandık).
2. Örnek Cümle:- Пришлось долго перехуякиваться с этими бумагами, чтобы всё оформить. [pri-şlos' dol-ga pi-ri-hu-ya-ki-vat'-sya s e-ti-mi bu-ma-ga-mi, şto-bı fsyo a-for-mit']
- Her şeyi düzenlemek için bu evraklarla bayağı bir uğraşmak (lanet okumak) zorunda kaldık.
- Zorlukla/küfür ederek geçmek/aşmak
- Zorlukla/küfür ederek yer değiştirmek/taşınmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Перехуякиваться
Latin Transkripsiyonu: Perehuyakivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [pi-ri-hu-ya-ki-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçada hareket, yeniden yapma veya bir şeyin üzerinden geçme anlamları taşıyan yaygın ön ek olan пере- [pe-re] ile, Rusçanın en temel ve en kaba küfür köklerinden biri olan хуй [huy] kelimesinin fiil türeten -ак-ивать- [ak-i-vat'] yapı ekleriyle birleşmesinden oluşur. Kelime sonunda bulunan dönüşlü/karşılıklı ek olan -ся [sya] ise fiilin özne üzerinde yoğunlaşan bir eylemi, öznenin bir eylemi zorlanarak veya isteksizce yaptığını veya eylemin karşılıklı olduğunu ifade eder. Köken itibarıyla nötr bir eylem olan перебираться [pe-ri-bi-rat'-sya] (bir yerden bir yere geçmek, taşınmak) fiilinin aşırı derecede kaba, vulgarize edilmiş bir karşılığıdır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Перехуякиваться [pi-ri-hu-ya-ki-vat'-sya] fiili, Rus argosunda ve kaba dilde, bir yerden başka bir yere geçme, bir engeli aşma veya bir durumu idare etme eylemini aşırı derecede zor, meşakkatli, can sıkıcı, öfke uyandıran veya tamamen küçümseyici bir şekilde ifade etmek için kullanılır. Temel fiil olan перебираться [pe-ri-bi-rat'-sya] kelimesinin nötr anlamının aksine, хуй [huy] kökünün eklenmesiyle eylemin zorluğuna, eylemi gerçekleştirenin yaşadığı hüsrana, öfkesine veya eylemin genel olarak ne kadar değersiz/berbat olduğuna vurgu yapılır. Elistratov ve Mokienko & Nikitina'nın sözlüklerinde de belirtildiği üzere, bu türden türev fiiller, konuşmacının durum karşısındaki çaresizliğini, derin memnuniyetsizliğini ve isyanını dile getirmek için güçlü bir dilsel araçtır. Genellikle fiziksel olarak zorlayıcı yer değiştirmeler (örneğin, ağır eşya taşıyarak taşınmak, zorlu arazide ilerlemek, kalabalıkta yol bulmaya çalışmak) veya bürokratik engellerle dolu karmaşık süreçler (bir evrak işini halletmek, bir sistemi atlatmak) sırasında duyulan öfke ve bıkkınlığı ifade eder. Plutser-Sarno'nun çalışmalarında da görüldüğü üzere, хуй [huy] kökü, Rus argosunda fiilleri aşırı derecede güçlendiren veya olumsuzlaştıran bir işlev görür ve günlük konuşmada sıkça karşılaşılan bir yoğunlaştırma aracıdır. Levin'in analizlerinde belirtildiği gibi, bu tür ifadeler, konuşmacının duygu durumunu ve dünyaya karşı pasif-agresif tutumunu yansıtan pragmatik işlevlere sahiptir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.