Панама
(Panama)- Cinsel yolla bulaşan hastalığı olan kişi: Genellikle gonore (belsoğukluğu) veya sifilis hastası olan bireyi tanımlamak için kullanılan aşağılayıcı bir argo terimi.
1. Örnek Cümle:- Слышал, Петя подхватил что-то. Теперь он панама. [sı-şal, pe-tya pat-hva-til şto-to. te-pyer on pa-na-ma.]
- Duydun mu, Petya bir şeyler kapmış. Şimdi o bir 'panama'. (Veya: O artık cinsel yolla bulaşan hastalığı olan birisi.)
2. Örnek Cümle:- Осторожно с ним, говорят, он панама. [as-ta-roj-na s nim, ga-va-ryat, on pa-na-ma.]
- Ona dikkat et, diyorlar ki o 'panama'. (Veya: Onun cinsel yolla bulaşan bir hastalığı varmış.)
- Panama (coğrafi yer veya şapka türü)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Панама
Latin Transkripsiyonu: Panama
Okunuşu ve Vurgu: [pa-na-ma]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
"Панама" [pa-na-ma] terimi, Rus argosunda görülen metaforik anlam kaymalarına (метафорический перенос [me-ta-fo-ri-çes-kiy pe-re-nos]) bir örnektir. Coğrafi bir yer adı olan Panama'nın cinsel yolla bulaşan hastalıklarla veya bu hastalıklara yakalanmış kişilerle doğrudan etimolojik bir bağlantısı, dilbilimsel kaynaklarda kesin olarak ortaya konulmamıştır. Ancak, bu kullanımın, Panama Kanalı inşaatı gibi tarihi olaylarda yaygın olan tropikal hastalıklarla (sarıhumma, sıtma gibi) veya genel olarak hastalık ve zorluklarla ilişkilendirilen bir yer algısından kaynaklandığına dair güçlü bir kanı vardır. Bu metaforik çağrışım, kelimenin Rusça cezaevi argosunda (феня [fe-nya]) cinsel yolla bulaşan enfeksiyonları olan bir kişiyi tanımlamak için benimsenmesine yol açmıştır. Elistratov'un "Словарь русского арго" adlı eserinde bu anlamıyla listelenmiştir ve genellikle aşağılayıcı bir etiket olarak işlev görür.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu terim, Rusya'nın cezaevi argosu veya yaygın adıyla феня [fe-nya] kültürü içinde derin kökleri olan bir ifadedir. Hapishaneler ve yeraltı dünyası gibi kapalı topluluklarda, tabu veya damgalayıcı konular için örtmeceli, metaforik ve kodlanmış dil kullanma eğilimi yaygındır. "Панама" [pa-na-ma] ifadesi, özellikle gonore (триппер [trip-per]) ve sifilis (сифилис [si-fi-lis]) gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara yakalanmış bireyleri tanımlamak için kullanılır. Bir coğrafi ismin bir hastalığı veya hastayı tanımlamak için kullanılması, başka dillerde de rastlanan bir dilbilimsel olgudur; bu durumda, bir yer, onunla ilişkilendirilen bir durumun (gerçek olsun ya da olmasın) metonimi haline gelir. Bu terim, kriminal yeraltı dünyasının sosyal hiyerarşisinde bireyi istenmeyen veya 'kirli' olarak işaretleyen güçlü bir aşağılayıcı çağrışım taşır. Chalidze (1977) ve Galeotti (2018) gibi kaynaklarda açıklanan Rus kriminal dünyasının sert gerçekleri ve sosyal kodları, bu tür etiketlemelerin bireyleri dışlamak veya tanımlamak için nasıl kullanıldığını göstermektedir. Bu tür hastalıklar için doğrudan tıbbi terimlerin günlük kriminal söylemde nadiren kullanılması, genellikle canlı ama acımasız argo terimlerinin yaratılmasına yol açmıştır.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.