Подсирать
(Padsirat')- Birine gizlice zarar vermek, baltalamak, ayağını kaydırmak: Sinsi ve kötü niyetli bir şekilde birinin durumunu kötüleştirmek, itibarını zedelemek veya başarısını engellemek.
1. Örnek Cümle:- Он постоянно подсирает своим коллегам, чтобы выглядеть лучше. [on pas-ta-yan-na pat-si-ray-it sva-yim ka-le-gam, şto-bı vı-gla-det' lut-şe]
- Kendisi daha iyi görünmek için sürekli meslektaşlarının ayağını kaydırıyor (onlara pislik yapıyor).
2. Örnek Cümle:- Не связывайся с ним, он любит подсирать исподтишка. [nye svya-zı-vay-sya s nim, on lyu-bit pat-si-rat' is-pat-tiş-ka]
- Sakın onunla iş yapma, o arkadan iş çevirmeyi (pislik yapmayı) sever.
- Altına sıçmak / Altına etmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Подсирать
Latin Transkripsiyonu: Padsirat'
Okunuşu ve Vurgu: [pat-si-rat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçada 'altında, gizlice' anlamlarını veren под- [pat] ön eki ile 'sıçmak' anlamına gelen kaba fiil срать [srat'] kelimesinin birleşiminden oluşur. Dolayısıyla kelimenin birebir çevirisi 'altına sıçmak' veya 'altına etmek'tir. Срать [srat'] fiili, Proto-Slavca *sьrati kökünden gelmekte olup (Vasmer, 1986), Rusçadaki en temel ve kaba küfür köklerinden biridir. Подсирать [padsirat'] fiili ise bu literal anlamdan mecazi bir anlama evrilerek, birine gizlice zarar vermek, onu baltalamak veya zor duruma düşürmek eylemini ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Подсирать [padsirat'] fiili, Rus argosunda ve ağır küfürlü dilde, birine karşı alçakça ve sinsice eylemlerde bulunmayı, onun itibarını zedelemeyi, konumunu sarsmayı veya ona zarar vermeyi ifade eder. Genellikle doğrudan bir çatışma yerine, arkadan iş çevirme, dedikodu yayma, yalan söyleyerek birini zor duruma sokma veya sabotaj yapma gibi eylemleri tanımlamak için kullanılır. Bu fiil, eylemin kendisi kadar, eylemi gerçekleştiren kişinin ahlaki düşüklüğünü ve korkaklığını da vurgular; zira eylem açıkça değil, gizlice ve sinsi bir şekilde yapılır.
Rus argosu ve jargonu üzerine yapılan çalışmalarda (Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000; Plutser-Sarno, 2005), bu tür fiillerin, toplumda bireyler arasındaki güvensizlik, rekabet veya düşmanlık bağlamında sıkça ortaya çıktığı gözlemlenir. İş yerinde, sosyal çevrelerde veya daha geniş toplumsal ilişkilerde birinin başarısını kıskanmak veya onun ilerlemesini engellemek amacıyla yapılan kötü niyetli eylemleri kapsar. Levin (1986) gibi araştırmacılar, Rus dilindeki müstehcen ifadelerin pragmatik analizinde, bu tür kelimelerin sadece öfke veya hakaret değil, aynı zamanda derin bir aşağılama ve nefret duygusunu da taşıdığını belirtir. Подсирать [padsirat'] fiili, bu anlamda, bir kişiyi tamamen değersizleştirme ve onu kendi dışkısıyla kirletme metaforunu çağrıştırarak, hedef kişiye yönelik en ağır aşağılama biçimlerinden birini temsil eder. Bu durum, özellikle hapishane jargonu феня [fe-nya] gibi ortamlarda, zayıf ve itibarsız kişilere karşı kullanılan eylemleri tanımlamak için de yaygın olarak kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).