Отпизживаться
(Otpizzivat'sya)- Agresifçe veya kaba bir dille bir sorumluluktan, cezadan veya istenmeyen bir durumdan kurtulmaya çalışmak, sıyrılmak, kendini savunmak: Bir suçu, hatayı veya görevi kabul etmeyip, yalanlar, bahaneler veya saldırgan söylemlerle kendini temize çıkarmaya çalışmak.
1. Örnek Cümle:- Хватит отпизживаться, признай уже свои ошибки! [hvatit at-piz-ji-vat'-sya, priz-nay u-je sva-yi a-şib-ki!]
- Yeter artık sıyrılmaya çalışma, hatalarını kabul et!
2. Örnek Cümle:- Он всегда умудряется отпизживаться от любой работы. [on fsig-da u-mut-ri-ya-yet-sya at-piz-ji-vat'-sya at lyu-boy ra-bo-tı.]
- O, her zaman her türlü işten agresifçe sıyrılmayı başarıyor.
- Birine yöneltilen suçlamaları veya eleştirileri küstahça ve karşı saldırı niteliğinde reddetmek, karşılık vermek: Kendisine yapılan ithamlara sert, küfürlü ve meydan okuyucu bir dille karşılık vererek durumu tersine çevirmeye çalışmak.
1. Örnek Cümle:- Начальник его отчитывает, а он в ответ отпизживается. [na-çal'-nik ye-vo at-çi-tı-va-yet, a on v at-vet at-piz-ji-va-yet-sya.]
- Şef onu azarlıyor, o ise karşılık olarak küstahça kendini savunuyor.
2. Örnek Cümle:- Не пытайся отпизживаться, я всё видел. [nye pı-tay-sya at-piz-ji-vat'-sya, ya fsyo vi-del.]
- Kendini savunmaya kalkışma, her şeyi gördüm.
- Kendini kaba bir şekilde sıyırmak / Kendini agresifçe savunarak kurtulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Отпизживаться
Latin Transkripsiyonu: Otpizzivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [at-piz-ji-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en kaba ve müstehcen köklerinden biri olan пизд [pizd] kökeninden türemiştir. Bu kök, doğrudan kadın cinsel organını (пизда [piz-da]) ifade eder ve geniş bir küfür ve argo kelime yelpazesinin temelini oluşturur (Vasmer, 1986; Plutser-Sarno, 2005). Fiilin temelini oluşturan пиздить [piz-dit'] kelimesi, bağlama göre "şiddetle dövmek", "çalmak" veya "saçma sapan konuşmak/yalan söylemek" gibi anlamlara gelebilir. Fiile eklenen "от-" [at-] ön eki, bir şeyi bitirme, bir yerden uzaklaşma veya bir durumdan kurtulma anlamını taşırken, "-ивать" [i-vat'] soneki eylemin sürekliliğini veya alışkanlığını ifade eder. Son olarak, "-ся" [sya] dönüşlülük eki, eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini veya öznenin eylemden etkilendiğini belirtir. Dolayısıyla, kelimenin literal kökeni, "kaba bir şekilde kendini bir şeyden sıyırmak/kurtarmak" veya "saldırganca bir savunmayla bir durumdan kaçınmak" anlamlarını ima eder. Bu bağlamda, standart dildeki "отмазываться" [at-ma-zı-vat'-sya] (bahanelerle sıyrılmak, kendini aklamak) kelimesinin son derece kaba ve agresif bir karşılığıdır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Отпизживаться» fiili, Rus argosunda ve küfür jargonunda (Plutser-Sarno, 2005; Elistratov, 2000) yüksek derecede kaba ve saldırgan bir ifade olarak yer alır. Kelime, bir kişinin bir sorumluluktan, cezadan, istenmeyen bir görevden veya utanç verici bir durumdan sıyrılmak, kendini aklamak veya kaçınmak için agresif, küstahça, yalanlarla veya başkalarını suçlayarak bahaneler üretmesini tanımlar. Bu eylem, sadece bahane üretmekten ziyade, bu bahaneleri güçlü, meydan okuyan ve genellikle küfürlü bir dille sunma eğilimini içerir (Levin, 1986). Kelime, kişinin kendi hatasını veya sorumluluğunu asla kabul etmeme, durumu manipüle etme ve zorbalık yaparak veya sözel olarak saldırganlaşarak kendisini koruma çabasını yansıtır. Sosyodilbilimsel açıdan (Zemskaya, 1996), post-Sovyet döneminde ve özellikle suç dünyası jargonunda (феня [fe-nya], Mokienko & Nikitina, 2000; Galeotti, 2018) bu tür ifadelere sıkça rastlanır. Bu ortamlarda, zayıflık göstermemek ve her zaman üstünlük sağlamak önemlidir; dolayısıyla, bir durumdan sıyrılırken bile güç göstermek, itibar için kritik olabilir. Kelime, aynı zamanda, birine yöneltilen suçlamaları veya eleştirileri agresifçe reddetme ve karşı tarafı susturma amacını da taşıyabilir. Bu tür bir dil kullanımı, toplumsal normlara karşı bir isyanı ve otorite reddini de simgeler.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).