Отпиздячиться
(Otpizdyaçitsya)- Sorumluluktan kaba ve hileli bir şekilde kaçmak, paçasını kurtarmak: Hoş olmayan bir durumdan, cezadan veya görevden dürüst olmayan, arsızca veya küstahça yollarla kendini kurtarmak, sıyrılmak. Genellikle başkalarını mağdur ederek veya kandırarak yapılan bir kaçışı ifade eder.
1. Örnek Cümle:- Он всегда умеет отпиздячиться от любой работы. [on fsig-da um-e-yet at-piz-dYa-çit-sa at lyu-boy ra-bo-tı]
- O her zaman herhangi bir işten kaytarmayı (paçasını kurtarmayı) becerir.
2. Örnek Cümle:- Как ему удалось отпиздячиться от тюрьмы, понятия не имею. [kak yem-u u-dal-os' at-piz-dYa-çit-sa at tyur'-mı, pa-nya-ti-ya ni im-e-yu]
- Hapisten nasıl paçasını kurtarmayı başardı, hiçbir fikrim yok.
- Kendini kurtarmak / Sıyrılmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Отпиздячиться
Latin Transkripsiyonu: Otpizdyachitsya
Okunuşu ve Vurgu: [at-piz-dYa-çit-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Fiil, Rusçadaki en ağır küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Bu kök, Rus argosunda ve kaba dilde sıklıkla bir eylemin yoğunluğunu, şiddetini veya olumsuzluğunu vurgulamak için kullanılır. Kelimenin yapısı üç ana unsurdan oluşur: от- [at] ön eki, bir eylemin tamamlandığını, sona erdiğini veya bir yerden ayrılmayı, uzaklaşmayı ifade eder. Ana kök -пиздяч- [piz-dyaç-] küfürlü bağlamda bir şeyi 'sertçe, kabaca yapmak' anlamını taşır. Son olarak -ся [-sa] dönüşlülük eki, eylemin kişinin kendine yönelik olduğunu veya eylemden kişinin kendisinin etkilendiğini belirtir. Bu birleşim, kişinin kendini bir durumdan kaba, hileli veya küstahça kurtarmasını, sorumluluktan kaçmasını ifade eder.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Отпиздячиться [at-piz-dYa-çit-sa] kelimesi, Rusçanın en kaba ve müstehcen katmanına ait olup, konuşmacının aşırı öfke, küçümseme veya alaycılık hislerini aktarır. Nötr anlamda 'paçasını kurtarmak', 'sıyrılmak' veya 'sorumluluktan kaçmak' anlamına gelen открутиться [at-krut-it'-sa] veya отвертеться [at-ver-tet'-sa] gibi fiillerin küfürlü ve çok daha güçlü bir karşılığıdır. Bu kelime, bir kişinin bir suçtan, sorumluluktan veya hoş olmayan bir durumdan, genellikle dürüst olmayan yollarla, kurnazlıkla veya başkalarını suçlayarak başarılı bir şekilde kaçtığını belirtmek için kullanılır. Toplumsal normlara meydan okuyan, arsız ve vicdansız bir kaçış biçimini ima eder. Özellikle hapishane argosu феня [fe-nya] ve sokak jargonda yaygın olarak bulunur, zira bu ortamlarda sorumluluktan kaçınma veya kendini beladan kurtarma, hayatta kalmanın önemli bir parçası olabilir. Bu kelimenin kullanımı, konuşmacının sosyal çevresine ve konuşmanın bağlamına göre aşırı derecede kaba ve provokatif olarak algılanır. (Plutser-Sarno, 2005; Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000).
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).