Отпичужиться
(Otpiçujitsya)- Reddetmek, kurtulmak, sıyrılmak: Bir görevden, sorumluluktan veya istenmeyen bir durumdan kaçınmak, kendini ayırmak veya açıkça reddetmek.
1. Örnek Cümle:- Когда его попросили помочь с переездом, он отпичужился, сославшись на занятость. [kag-da ye-vo pap-ra-si-li pa-moç s pye-re-yez-dam, on at-pi-çu-jit-sya, sas-laf-şis' na za-nya-tast']
- Taşınmaya yardım etmesini istediklerinde, meşguliyetini bahane edip kendini sıyırdı.
2. Örnek Cümle:- Я не смог отпичужиться от этой дурацкой работы. [ya nye smog at-pi-çu-jit-sya at e-tay du-rats-koy ra-bo-tı]
- Bu aptalca işten kendimi sıyıramadım (vazgeçemedim).
- Bir vaadi veya anlaşmayı bozmak: Verilen bir sözden dönmek, bir anlaşmadan caymak.
1. Örnek Cümle:- Мы договорились встретиться, а он в последний момент отпичужился. [mı da-ga-va-ri-lis' fs-tre-tit-sya, a on v pas-lyed-niy ma-myent at-pi-çu-jit-sya]
- Buluşmaya sözleşmiştik, ama son anda caydı.
- Kendini sıyırmak
- Reddetmek
- Vazgeçmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Отпичужиться
Latin Transkripsiyonu: Otpiçujitsya
Okunuşu ve Vurgu: [at-pi-çu-jit-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Отпичужиться» kelimesi, Rus argosuna ait olup, standart Rusçada pek rastlanmayan bir yapıdır. Kelimenin kökeni büyük olasılıkla «птица» [ptit-sa] (kuş) kelimesinin argo/halk dilindeki küçültme ve sevgi belirten formu olan «пичуга» [pi-çu-ga] (kuşçuk, serçe) ile ilişkilidir. Bu bağlantıya göre, kelimenin anlamı mecazi olarak bir kuşun uçup gitmesi, bir şeyden sıyrılması veya kendini bir yerden atması fikrini çağrıştırır. Fiilin başındaki «от-» [ot] ön eki, bir eylemin tamamlanmasını, bitişini, ayrılığını veya bir şeyden uzaklaşmayı ifade ederken, sondaki «-ся» [-sya] dönüşlülük (refleksiflik) veya karşılıklılık ekidir. Bu yapı, kişinin kendisini bir durumdan veya yükümlülükten sıyırıp uzaklaştırması anlamına gelir. Argo sözlüklerinde bu tür, standart dilde olmayan ancak son derece ifade gücü yüksek kelimelere sıkça rastlanır (Elistratov, 2000; Mokienko & Nikitina, 2000).
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Отпичужиться» ifadesi, genellikle bir görevden, sorumluluktan, vaatten veya istenmeyen bir durumdan kurtulmak, kaçınmak veya açıkça reddetmek anlamında kullanılır. Bu reddediş veya kaçınma, çoğu zaman kaba, umursamaz veya ani bir tavırla gerçekleşir. Kelime, özellikle günlük konuşmada, gayri resmi ortamlarda ve yeraltı jargonunda (феня [fe-nya]) yaygın olarak kullanılır. Bir kişi bir işi yapmak istemediğinde, bir sözünü tutmadığında veya bir sorumluluktan yılandığında bu ifadeyle tanımlanabilir. Bu durum, Rus kültüründeki bazen dolambaçlı ama nihayetinde kesin olan reddediş biçimlerini yansıtır. Toplumsal normlara veya beklentilere karşı bir tür pasif-agresif veya açıkça meydan okuyan bir tavrı da ima edebilir. İfade, genellikle olumsuz bir konotasyon taşır; yani bir kişinin üstüne düşen bir şeyi yapmaktan kaçındığı veya bir konuda laçka davrandığı anlamına gelir. Bu tür kelimeler, 20. yüzyılın sonlarında ve 21. yüzyılın başlarında, özellikle gençlik ve altkültür çevrelerinde dilin dinamik dönüşümünün bir parçası olarak ortaya çıkmıştır (Zemskaya, 1996).
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).