Отмандяриться
(Otmandyaritsya)- Sorumluluktan kaçmak, işten kaytarmak, paçayı sıyırmak: Zor bir görevden, hoşlanılmayan bir sorumluluktan veya cezadan kurnazca veya hileli bir şekilde kendini kurtarmak.
1. Örnek Cümle:- Ему всегда удается отмандяриться от работы. [ye-mu fsig-da u-da-yot-sya at-man-dya-rit-sya at ra-bo-tı]
- O her zaman işten kaytarmayı başarır.
2. Örnek Cümle:- Ты думаешь, что отмандяришься от наказания? Хер тебе! [tı du-ma-yeş, şto at-man-dya-riş-sya at na-ka-za-ni-ya? her ti-bye!]
- Cezadan sıyrılacağını mı sanıyorsun? Yarrak alırsın!
3. Örnek Cümle:- Как он отмандярился от армии, никто до сих пор не понял. [kak on at-man-dya-ril-sya at ar-mi-i, nik-to da sih por nye po-nyal]
- Ordudan nasıl sıyrıldığını kimse hâlâ anlamadı.
- Amından sıyrılmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Отмандяриться
Latin Transkripsiyonu: Otmandyaritsya
Okunuşu ve Vurgu: [at-man-dya-rit-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, kadın cinsel organının kaba bir adlandırması olan манда [man-da] (am, amcık) kökünden türemiştir. Fiilin başındaki от- [at-] ön eki ayrılma, kurtulma veya bir şeyi savuşturma anlamı taşırken, sondaki -ся [sya] eki ise dönüşlülük (refleksiflik) bildirir, yani eylemin kişinin kendisi tarafından yapıldığını veya kişiyi etkilediğini gösterir. Bu yapısal köken, kelimenin 'amından sıyrılmak' gibi doğrudan ve kaba bir imgelemle sorumluluktan kaçmayı ifade etmesine neden olur.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Отмандяриться [at-man-dya-rit-sya] fiili, Rus argosunda kaba ve müstehcen bir tona sahiptir. Genellikle bir kişinin hoşlanmadığı bir görevden, sorumluluktan, cezadan veya zor bir durumdan başarılı bir şekilde sıyrılmasını, kaçmasını veya paçayı kurtarmasını ifade eder. Bu sıyrılma eylemi çoğu zaman hilekarlık, bahaneler uydurma, başkalarını aldatma veya işi başka birinin üzerine yıkma gibi kurnazca ve dürüst olmayan yöntemlerle gerçekleştirilir. Маranda [man-da] kelimesinin içerdiği küfürlü çağrışım, отмандяриться [at-man-dya-rit-sya] kelimesine de bir tür 'pis iş' veya 'kaytarmak' hissi katar. Bu fiil, özellikle halk arasında ve gayri resmi ortamlarda, birinin zekice ama ahlaki olmayan bir yolla bir durumdan kurtulduğunu alaycı veya eleştirel bir şekilde belirtmek için kullanılır. Konuşanın, bahsedilen kişinin bu başarısını onaylamadığını veya kurnazlığını aşağılayıcı bulduğunu ima eder. Özellikle Sovyet dönemi ve sonrası, bürokrasiden ve zorunlu işlerden kaçma pratiğinin yaygın olduğu zamanlarda bu tür ifadeler zemin bulmuştur.