Отмандоваться
(Otmandovat'sya)- Sorumluluktan kaçmak, işten yırtmak, sıyrılmak: Bir görevden, sorumluluktan veya zor bir durumdan, genellikle kurnazca veya kaçamak bir yolla uzaklaşmak, kendini kurtarmak.
1. Örnek Cümle:- Он всегда умудряется отмандоваться от работы. [on vsig-da umud-rya-yet-sa at-man-da-vat'-sa at ra-bo-tı]
- O hep işten yırtmayı başarıyor.
2. Örnek Cümle:- Не пытайся отмандоваться от своей доли. [nye pı-tay-sa at-man-da-vat'-sa at sva-yey do-li]
- Kendi payından sıyrılmaya çalışma.
- Bir dertten, problemden paçayı sıyırmak: Kötü bir durumdan, beladan veya zorunluluktan başarılı bir şekilde kendini kurtarmak.
1. Örnek Cümle:- Как ему удалось отмандоваться от службы в армии? [kak ye-mu u-da-los' at-man-da-vat'-sa at sluj-bı v ar-mi-i]
- Askerlikten paçayı nasıl yırttı?
2. Örnek Cümle:- Ему постоянно удается отмандоваться от любых проблем. [ye-mu pas-ta-yan-na u-da-yet-sa at-man-da-vat'-sa at lyu-bıh prab-lem]
- Her türlü beladan sürekli paçasını kurtarmayı başarıyor.
- Amcıklaşmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Отмандоваться
Latin Transkripsiyonu: Otmandovat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [at-man-da-vat'-sa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelimenin kökeni, kadın cinsel organının kaba bir ifadesi olan манда [man-da] kelimesine dayanır. Vasmer'in etimolojik sözlüğüne göre, bu kelimenin Proto-Slavca kökenleri bulunmakta ve diğer Slav dillerinde de benzer formlarda yer almaktadır. Fiilin ön ekini oluşturan от- [at] kısmı, 'uzaklaşma', 'bir şeyden kurtulma' veya 'tamamlama' anlamları katar. Fiil yapan -овать [o-vat'] eki ve dönüşlülük, pasiflik veya karşılıklılık ifade eden -ся [sya] son ekiyle birleşerek, bir durumdan kendi çabasıyla sıyrılma, kurtulma anlamını pekiştirir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Отмандоваться [at-man-da-vat'sya] fiili, Rusçanın en kaba ve müstehcen küfür jargonuna (мат) ait olup, özellikle Plutser-Sarno'nun 'Büyük Rus Mat Sözlüğü'nde detaylıca incelenen bir yapıdır. Bu fiil, bir kişinin bir sorumluluktan, zor bir görevden veya hoş olmayan bir durumdan ustaca, bazen kurnazca veya kaçamak bir şekilde sıyrılmasını, kurtulmasını ifade eder. Kullanımı genellikle olumsuz bir çağrışım taşır; işten kaçmak, görevden yırtmak, yükümlülüklerden kurtulmak gibi eylemleri ima eder. Sokak argosunda ve gayri resmi konuşmalarda yaygın olarak kullanılır. Eril bir bağlamda kullanıldığında, bazen 'korkakça' veya 'onursuzca' bir kaçışı ima edebilir, zira kök kelimesi olan манда [man-da] kadın cinsel organını temsil ettiğinden, erkeğin 'amcıklaşarak' yani 'erkek gibi davranmayarak' bir şeyden kaçtığı düşüncesini de taşıyabilir. Bu kelime, zorlu Sovyet döneminden günümüze uzanan süreçte, bireylerin sistemin baskılarından veya günlük yaşamın zorluklarından kaçma çabalarını mizahi ve kaba bir dille ifade etme yollarından biri olarak görülmüştür.