Объебёшь, кого догонишь
(Obyebyoş, kogo dogoniş)- Yakaladığını kazıklayan, en yakınını bile dolandırmaya hazır, son derece çıkarcı ve güvenilmez kimse: Çıkarı için herkesi anında satabilecek, etik değerleri olmayan açgözlü insan tipi tanımlaması.
1. Örnek Cümle:- Осторожнее с ним, он из тех, про кого говорят: объебёшь, кого догонишь. [as-ta-roj-ni-ye s nim, on is tyeh, pra ka-vo ga-va-ryat: ab-yi-byoş ka-vo da-go-niş]
- Onunla iş yaparken dikkatli ol, o tam "kimi yakalarsa kazıklayan" cinsten biridir.
2. Örnek Cümle:- Этот барыга ради копейки готов на всё — объебёшь, кого догонишь, это прямо про него. [e-tat ba-rı-ga ra-di ka-pyey-ki ga-tof na fsyo — ab-yi-byoş ka-vo da-go-niş, e-ta prya-ma pra ni-vo]
- Bu tefeci üç kuruş için her şeyi yapar; "kimi yakalarsa öper" lafı tam onun için söylenmiş.
- Herkesin birbirini aldatmaya ve alt etmeye çalıştığı acımasız, kuralsız, kaotik ortam veya düzen: Güvenin olmadığı, herkesin fırsat kolladığı kurtlar sofrası durumları.
1. Örnek Cümle:- На этом рынке у них такие законы: объебёшь, кого догонишь. [na e-tam rın-ki u nih ta-ki-ye za-ko-nı: ab-yi-byoş ka-vo da-go-niş]
- Bu piyasada onların kanunları böyledir: Kimi yakalarsan kazıklayacaksın.
2. Örnek Cümle:- Там сейчас такой бардак творится, настоящий принцип «объебёшь, кого догонишь». [tam si-ças ta-koy bar-dak tva-rit-sa, nas-ta-ya-şiy prin-tsip "ab-yi-byoş ka-vo da-go-niş"]
- Orada şu an öyle bir karmaşa var ki, tam anlamıyla "yakaladığını kazıklama" ilkesi işliyor.
- Kimi yakalarsan onu kazıklarsın (sikersin).
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Объебёшь, кого догонишь
Latin Transkripsiyonu: Obyebyoş, kogo dogoniş
Okunuşu ve Vurgu: [ab-yi-byoş ka-vo da-go-niş]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu ifade, Rusçanın en üretken ve eski küfür köklerinden biri olan ve cinsel birleşmede bulunmak anlamına gelen ебать [ye-bat'] eyleminden türetilmiş объебать [ab-yi-bat'] fiilinin gelecek zaman ikinci tekil şahıs çekimiyle kurulmuştur. Ön ek olan об- [ab-], eylemin birini bütünüyle kuşatıp alt etmesini, yani argodaki karşılığıyla "kazıklamayı, dolandırmayı, aldatarak hakkını yemeyi" ifade eder. İfadenin ikinci kısmı ise, "kimi" anlamına gelen кого [ka-vo] zamiri ile "yakalamak, arkasından yetişmek" anlamına gelen догнать [dag-nat'] fiilinin gelecek zaman ikinci tekil şahıs çekimi olan догонишь [da-go-niş] kelimesinden oluşur. Kelime kelime çevrildiğinde "Kimi yakalarsan onu kazıklarsın (onu sikersin)" anlamına gelen ritmik, tekerleme formunda bir halk deyişidir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu deyim, özellikle Sovyet sonrası 1990'lar Rusya'sının vahşi kapitalizm döneminde, kuralsız ticaretin ve sokak ekonomisinin egemen olduğu ortamlarda popülerlik kazanmıştır. Ancak kökenleri çok daha eskiye, Sovyet cezaevi sistemi içindeki yeraltı dünyasının argosu olan феня [fe-nya] kültürüne dayanır. Güven duygusunun tamamen ortadan kalktığı, ahlaki normların işlemediği ve bireysel hayatta kalma mücadelesinin en vahşi şekilde yaşandığı toplumsal kesimlerde, herkesin birbirini av olarak gördüğü gerçeğini ironik ve kaba bir dille özetler. Argoda bu ifade iki temel bağlamda kullanılır: İlki, kendi yakın arkadaşları dahil olmak üzere eline geçen her fırsatta herkesi dolandırmaya, arkasından iş çevirmeye meyilli, patolojik derecede güvenilmez ve açgözlü karakterleri tanımlamak içindir. İkincisi ise, hiçbir etik kuralın geçerli olmadığı, tamamen güçlünün zayıfı ezdiği ve sömürdüğü kaotik iş veya yaşam ortamlarını betimlemek için kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.