Обсераться
(Obserat'sya)- Kendini kaka yapmak, üstüne pislik bulaştırmak: Genellikle çocukların veya aşırı dikkatsiz, beceriksiz birinin istemsizce kendi üstüne dışkı bulaştırması durumu için kullanılır; mecazi olarak birinin çok kötü bir duruma düşmesini ifade edebilir.
1. Örnek Cümle:- Он так объелся, что чуть не обсéрался. [on tak ab-yelsya, ştut çut' nye ap-sye-ral-sya]
- O kadar çok yedi ki, az kalsın üstüne sıçıyordu.
2. Örnek Cümle:- Не обсéрайся, вытрись нормально! [nye ap-sye-ray-sya, vı-tris' nar-mal'-na!]
- Kendini kaka yapma, düzgünce silin!
- Çok korkmak, ödü kopmak (mecazi): Aşırı korkudan dolayı kendini kaybetmek, altını ıslatacak veya dışkılayacak kadar paniklemek ve dehşete düşmek.
1. Örnek Cümle:- От страха он обсéрался. [at stra-ha on ap-sye-ral-sya]
- Korkudan ödü koptu (korkudan altını kaçırdı).
2. Örnek Cümle:- Я чуть не обсéрался, когда услышал этот грохот. [ya çut' nye ap-sye-ral-sya, kag-da us-lı-şal e-tat gro-hat]
- O gürültüyü duyunca az kalsın ödü kopuyordu (korkudan altıma ediyordum).
- Kendi üstüne sıçmak / Kaka olmak
- Korkmak / Ödü kopmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Обсераться
Latin Transkripsiyonu: Obserat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [ap-sye-rat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Обсераться» fiili, Rusçadaki temel küfür köklerinden biri olan «срать» [srat'] (dışkılamak, sıçmak) fiilinden türemiştir. Bu fiilin Proto-Slavca kökeni *sьrati'ye dayanır. Kelimenin yapısı, «об-» [ap-] ön eki (bir şeyin her yerini kaplama veya etrafını sarma anlamı katar) ve refleksiflik/dönüşlülük bildiren «-ся» [sya] son ekiyle oluşur. Dolayısıyla, kelimenin birebir ve en kaba anlamı “kendi üzerine dışkılamak” veya “kaka olmak” şeklindedir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Обсераться» kelimesi, Rus argosunda ve kaba dilinde iki ana anlamda kullanılır. İlk anlamı, kelimenin etimolojik kökeniyle doğrudan ilişkili olup, kişinin istemsizce veya dikkatsizlik sonucu kendi üzerine dışkı bulaştırmasını ifade eder. Bu kullanım genellikle çocuklara yönelik veya birinin aşırı beceriksizliğini, kontrolsüzlüğünü vurgulamak amacıyla oldukça aşağılayıcı bir tonda kullanılır.
İkinci ve argoda daha yaygın olan anlamı ise mecazidir: “çok korkmak, ödü kopmak” demektir. Bu mecazi kullanım, aşırı korku anında vücudun kontrolünü kaybetme (korkudan altını ıslatma veya dışkılama gibi) fikrine dayanır. Bu, Rus dilindeki küfürlü ifadelerin fizyolojik tepkileri yoğun duyguları ifade etmek için kullanma eğiliminin güçlü bir örneğidir. Kelime, bireyin aşırı derecede korktuğunu, paniklediğini ve dehşet içinde olduğunu vurgulamak için kullanılır. Bu anlamıyla, günlük konuşmalarda, sokak dilinde ve hatta hapishane argosunda (феня [fe-nya]) kişinin cesaretsizliğini veya ani bir durum karşısındaki çaresizliğini betimlemek için sıkça başvurulan bir ifadedir. Rusçanın temel küfür köklerinden (örneğin «хуй» [huy], «пизда» [piz-da], «ебать» [ye-bat'] ve «блядь» [blyat']) türemiş olması, kelimenin dilbilimsel olarak ne kadar ağır ve güçlü bir ifade taşıdığını gösterir. Bu tür kelimeler, toplumsal normlara meydan okuyan, öfke, küçümseme veya aşırı şaşkınlık gibi güçlü duyguları aktaran bir işlev görür.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.