1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Обпиздя́киваться
Latin Transkripsiyonu: Obpizdyakivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [ap-piz-dya-ki-vat'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Bu fiil, Rusçanın en temel ve güçlü küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] kelimesinden türemiştir. Fiilin yapısında ön ek olarak об- [ap-] (bir şeyi çevreleme, tamamlama veya bir şeyle kaplanma anlamı katan), gövde olarak -пизд- ve dönüşlü/edatlı çatıyı ifade eden -ся [sya] son eki bulunmaktadır. Fiilin kökü olan пизда [piz-da], birçok argo ve küfür kelimesinin temelini oluşturarak çeşitli anlamlar ifade etmede kullanılır. Buradaki anlamı, kelimenin doğrudan cinsel anlamından uzaklaşarak, bir eylemi yoğunlaştırma, olumsuz bir duruma tamamen bulaşma veya bir şeyin tam anlamıyla gerçekleşmesi gibi yan anlamlar taşır. Bu bağlamda, обпиздя́киваться [ap-piz-dya-ki-vat'-sya] fiili, 'hırsızlık yapmaya başlamak ve bu eylemle yozlaşmak' veya 'sürekli olarak çalmaya alışmak' anlamlarına gelen проворовываться [pra-va-ro-vı-vat'-sya] kelimesinin kaba bir eşdeğeri olarak ortaya çıkar. Fiilin bu şekilde türetilmesi, küfür köklerinin Rusçada yalnızca doğrudan küfür etmek için değil, aynı zamanda abartma, küçümseme, olumsuzluk vurgusu gibi pragmatik işlevler için de nasıl kullanıldığını göstermektedir. Plutser-Sarno (2005) gibi araştırmacılar, bu tür kelimelerin yapısal anatomisini ve anlamsal kaymalarını detaylandırmışlardır.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Обпиздя́киваться [ap-piz-dya-ki-vat'-sya] kelimesi, Rus argosunda ve kaba dilde bir kişinin zamanla küçük çaplı hırsızlıklara, yolsuzluklara veya zimmete geçirme eylemlerine bulaşarak bu tür davranışları alışkanlık haline getirmesini ifade eder. Kelime, yalnızca bir eylemi değil, aynı zamanda bu eylem sonucunda kişinin karakterinde meydana gelen ahlaki yozlaşmayı da vurgular. Fiildeki об- [ap-] ön eki, kişinin bu olumsuz duruma tamamen batmasını, bu eylemlerle 'kaplanmasını' veya 'sarılmasını' mecazi olarak anlatır. Özellikle Sovyetler Birliği'nin son dönemleri ve post-Sovyet Rusyasının ekonomik ve sosyal çalkantılarında, küçük çaplı yolsuzluk ve hırsızlık (örneğin, 'işten bir şeyler aşırmak' anlamına gelen тащить с работы [taş-şit' s ra-bo-tı] ifadesi) yaygın bir olgu haline gelmiştir. Bu durum, insanların geçim sıkıntısı veya genel ahlaki çözülme nedeniyle dürüstlükten uzaklaşarak yasa dışı yollara başvurmasını ifade eden bir dilsel yapıya dönüşmüştür.

Levin (1986), Rus dilindeki müstehcen ifadelerin pragmatik analizinde, bu tür kelimelerin sadece kaba birer söz olmaktan öte, konuşucunun psikolojisini, bıkkınlığını, otorite reddini veya alaycılığını nasıl ifade ettiğini belirtir. Обпиздя́киваться [ap-piz-dya-ki-vat'-sya] kelimesi de kişinin bir eylemden duyduğu tiksintiyi veya bir başkasının eylemlerine yönelik şiddetli kınamayı dile getirebilir. Zemskaya (1996) ve Sannikov (1999) gibi dilbilimciler, Rusçadaki dil oyunlarını ve müstehcen köklerin yeni anlamlar kazanmasını incelerken, обпиздя́киваться [ap-piz-dya-ki-vat'-sya] gibi kelimelerin, sosyal çöküntü ve umutsuzluk dönemlerinde dilin kendini ifade etme biçimlerinden biri olduğunu ortaya koyarlar. Bu tür kelimeler, toplumdaki yozlaşmanın, küçük hırsızlıkların ve ahlaki değerlerin erozyonunun bir yansıması olarak dilsel alanda yer edinmiştir. Kelimenin kullanımı, genellikle informal ortamlarda, kişiler arası güvenin sarsıldığı durumları veya bir kişinin dürüstlükten uzaklaştığını vurgulamak amacıyla tercih edilir.

4. KAYNAKÇA

• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).
• Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).