Обпиздяхиваться
(Obpizdyahivat'sya)- Kendini çok fena kandırmak, aptal yerine konmak, faka basmak: Kendi saflığı, dikkatsizliği veya yanlış kararları yüzünden çok kötü, utanç verici veya zararlı bir duruma düşmek, aldatılmak veya yanıltılmak.
1. Örnek Cümle:- Ну вот, опять обпиздяхивался с этими своими инвестициями. [nu vot, ap-pyat' ap-piz-dya-hı-val-sya s e-ti-mi sva-i-mi in-ves-ti-tsi-ya-mi]
- İşte, yine bu yatırımların yüzünden kendini fena kandırdın/faka bastın.
2. Örnek Cümle:- Надо было быть осторожнее, теперь не жалуйся, что обпиздяхивался. [na-da bı-la bıt' as-ta-roj-nee, tip-per' nye ja-luy-sya, şto ap-piz-dya-hı-val-sya]
- Daha dikkatli olmalıydın, şimdi kendini kandırdığına/aptal yerine konduğuna dair şikayet etme.
- Ağır bir hata yapmak, büyük bir beceriksizlikle başarısız olmak: Bir işi berbat etmek, beklentileri karşılayamamak ve bu durumun sonucunda ciddi bir utanç veya olumsuzluk yaşamak.
1. Örnek Cümle:- Он весь проект обпиздяхивал, никто не ожидал такого провала. [on ves' pro-ekt ap-piz-dya-hı-val, nik-to nye a-ji-dal ta-ko-va pra-va-la]
- Tüm projeyi berbat etti/elini yüzüne bulaştırdı, kimse böyle bir fiyasko beklemiyordu.
2. Örnek Cümle:- После этой презентации чувствую, что полностью обпиздяхивался. [pos-le e-tay pre-zen-ta-tsi-i çuv-stvuy, şto pol-nas-t'yu ap-piz-dya-hı-val-sya]
- Bu sunumdan sonra tamamen batırdığımı/rezil olduğumu hissediyorum.
- Aldatılmak, kendini kandırmak
- Faka basmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Обпиздяхиваться
Latin Transkripsiyonu: Obpizdyahivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [ap-piz-dya-hı-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu fiil, Rusçanın en ağır küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Köken, Proto-Slavca *pizda kelimesine dayanır (Vasmer, 1986). Fiilin başına gelen об- [ap-] ön eki, bir eylemin çevresini sarma, tamamlama veya sıklıkla bir hata, yanlışlık ya da aldatmayı ifade eder (örneğin, обмануть [ap-ma-nut'] 'aldatmak', обсчитаться [ap-şi-tat'sya] 'yanlış hesaplamak'). -ивать- [-i-vat'-] soneki süreklilik veya alışkanlık belirten bitmemiş fiil formları oluştururken, -ся [-sya] dönüşlülük (kendi kendine yapılan eylem) veya edilgenlik anlamı katar. Dolayısıyla, kelimenin temel yapısı 'kendi kendini çok kötü bir duruma sokmak', 'ağır bir hata yapmak' veya 'şiddetli bir şekilde aldanmak' anlamlarına gelir. Kökün kaba niteliği, bu fiilin ifade ettiği aldatılma veya hatanın sıradan bir durumdan öte, son derece utanç verici, aptalca veya feci sonuçlar doğuran bir yanılsama olduğunu vurgular.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Обпиздяхиваться» kelimesi, Rusça argoda ve ağır küfürlü dilde yaygın olarak kullanılan son derece ekspresif bir fiildir. Anlamı doğrudan "kendi kendini kandırmak, aldatılmak, büyük bir hata yapmak veya faka basmak" şeklinde özetlenebilir, ancak пизда [piz-da] kökünün varlığı, bu durumun sıradan bir yanılgıdan çok daha öte, kişiyi aptal yerine koyan, gururunu inciten veya ciddi zarara uğratan bir kandırmaca olduğunu vurgular. Özellikle kişinin kendi dikkatsizliği, saflığı veya beceriksizliği yüzünden düştüğü kötü durumu, adeta 'kendi topuğuna sıkması' gibi bir eylemi betimler. Bu kelime, Rus argosunun zenginliğini ve küfürlü köklerin farklı anlam katmanları oluşturma kapasitesini gösterir (Plutser-Sarno, 2005; Elistratov, 2000). Sözcük, genellikle öfke, hayal kırıklığı veya küçümseme ifade etmek için kullanılır. Levin'in (1986) belirttiği gibi, Rusçadaki müstehcen ifadeler sadece birer sövgü değil, aynı zamanda konuşucunun yoğun duygusal durumunu ve pragmatik niyetini aktaran güçlü dilsel araçlardır. Bu tür kelimeler, otorite reddi, toplumsal normlara karşı gelme ve sosyal baskıları dile dökme amacıyla da kullanılır (Zemskaya, 1996). Hapishane argosunda (феня [fe-nya]) ve genel yeraltı jargonunda, aldatılmak veya zayıf düşmek ağır bir statü kaybı anlamına geldiğinden, bu tür ifadeler, kişinin ne kadar kötü bir duruma düştüğünü vurgulamak için daha da sert bir tonda kullanılabilir (Mokienko & Nikitina, 2000; Galeotti, 2018).
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).