Обоссываться
(Obossıvat'sya)- Kendini işemek, üzerine idrarını kaçırmak (Gerçek anlam): İstem dışı olarak kendi üzerine idrarını yapmak; kontrol kaybı nedeniyle tuvaletini kaçırmak.
1. Örnek Cümle:- Когда он напился, то обоссался прямо в штаны. [kag-da on na-pi-las', to a-bas-sıl-sya prya-ma v şta-nı]
- Çok sarhoş olduğunda, doğruca pantolonuna işedi.
2. Örnek Cümle:- Маленький ребёнок обоссался от страха перед грозой. [ma-len'-ki ry-byo-nak a-bas-sıl-sya at stra-ha py-ryet gra-zoy]
- Küçük çocuk gök gürültüsünden korkudan üzerine işedi.
- Aşırı derecede korkmak, ödü patlamak (Mecazi): Büyük bir korku veya dehşet yaşamak; korkudan hareket edemez hale gelmek.
1. Örnek Cümle:- Он обоссался от страха, когда увидел медведя. [on a-bas-sıl-sya at stra-ha, kag-da u-vi-dyel myed-vyed-ya]
- Ayıyı görünce korkudan üzerine işedi (ödü patladı).
2. Örnek Cümle:- Да он же обоссывается при виде начальства! [da on je a-bas-sı-va-yet-sya pri vi-dye na-çal'-stva]
- O müdürünü görünce korkudan kendini kaybediyor (ödü kopuyor)!
- Aşırı derecede gülmek, katıla katıla gülmek (Mecazi): Çok komik bir şeye gülmekten kendini tutamamak, kontrolü kaybetmek.
1. Örnek Cümle:- Мы так смеялись над его шутками, что чуть не обоссались. [mı tak smye-ya-lis' nad ye-vo şut-ka-mi, şto çut' nye a-bas-sı-lis']
- Şakalarına o kadar güldük ki, neredeyse üzerimize işeyecektik.
2. Örnek Cümle:- Когда он рассказал ту историю, я просто обоссался от смеха. [kag-da on ras-ska-zal tu is-to-ri-yu, ya pros-ta a-bas-sıl-sya at smye-ha]
- O hikayeyi anlattığında, gülmekten üzerime işedim.
- Kendini aşağılamak, itibarını kaybetmek (Mecazi): Onurunu zedeleyecek, kendini küçük düşürecek bir duruma düşmek.
1. Örnek Cümle:- Не обоссывайся перед ними, держи себя с достоинством. [nye a-bas-sı-vay-sya py-ryet ni-mi, der-ji syeb-ya s das-to-in-stvam]
- Onların önünde kendini küçük düşürme, onurlu dur.
- Kendini işemek / Üzerine işemek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Обоссываться
Latin Transkripsiyonu: Obossıvat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [a-bas-sı-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçadaki oldukça kaba ve küfürlü fiil olan ссать [ssat'] (işemek, küçük tuvaletini yapmak) fiilinden türemiştir. Bu fiil, Proto-Slavca *sьcati kökenine dayanır ve Slav dillerinin çoğunda benzer form ve anlamda bulunur. Обоссываться [abassıvat'sya] kelimesi ise ссать fiiline, bir şeyin her yerini kaplama, tamamen doldurma veya bir eylemi yoğun bir şekilde gerçekleştirme anlamı katan обо- [aba-] ön eki ve eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini gösteren refleksif -ся [-sya] son ekinin eklenmesiyle oluşmuştur. Dolayısıyla kelime, tam anlamıyla "kendini tamamen işemek" veya "üzerine işemek" anlamına gelir. ссать [ssat'] kelimesi Rusçanın temel küfür köklerinden biri olup, türevleri de aynı kaba ve müstehcen tınıyı taşır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Обоссываться [abassıvat'sya], Rus argosunda ve kaba dilde hem gerçek hem de mecazi anlamda kullanılan oldukça güçlü ve aşağılayıcı bir fiildir. Gerçek anlamda, bir kişinin istem dışı olarak kendi üzerine idrarını yapmasını ifade eder. Bu durum genellikle küçük çocuklarda, yaşlılarda, aşırı alkol almış kişilerde veya aşırı korku, şok, hastalık gibi durumlar sonucunda kontrol kaybı yaşandığında görülür. Ancak argo bağlamda çok daha geniş ve mecazi anlamlara sahiptir.
Sosyokültürel açıdan, bu kelime, kişinin çaresizliğini, kontrol kaybını, korkusunu veya zayıflığını vurgulamak için kullanılır. Rus toplumunda, özellikle hapishane ve askeri gibi kapalı gruplar içinde, kişinin onurunu ve itibarını hedef alan en ağır aşağılamalardan biri olarak kabul edilir. Birinin "korkudan üzerine işediğini" [a-bas-sı-vat'-sya at stra-ha] söylemek, o kişinin aşırı derecede korkak, zayıf ve aciz olduğunu ima eder. Vladimir Dal'ın 19. yüzyıl sözlüğünden bu yana, bu tür fiiller genellikle aşağılayıcı bir tonda kullanılmıştır ve bu durum modern argoda da devam etmektedir. Plutser-Sarno'nun "Büyük Rus Küfür Sözlüğü"nde detaylıca incelendiği üzere, bu kelime güçlü bir duygusal yüke sahiptir ve konuşmacının öfkesini, tiksintisini veya muhatabına yönelik küçümsemesini ifade etmek için kullanılır.
Öte yandan, ironik veya abartılı bir bağlamda, aşırı gülme veya eğlenme durumunu ifade etmek için de kullanılabilir; örneğin "gülmekten üzerime işedim" [a-bas-sı-val-sya at smye-ha] gibi ifadelerde, yine bir tür kontrol kaybını, ancak bu kez keyif verici bir durumu belirtir. Bu kullanım, dilin şok edici ve tabu kelimeleri günlük ifadelere katma eğilimini gösterir. Kelime, Rus argosunun genel karakteristiği olan açık sözlülük, provokasyon ve duygusal yoğunluğu bünyesinde barındırır.
4. KAYNAKÇA
- Dal, V. I. (1863-1866). Толковый словарь живого великорусского языка (Yaşayan Büyük Rus Dilinin Açıklamalı Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).