Обмандяшить
(Obmandyaşit)- Dolandırmak, kazıklamak, pis bir şekilde aldatmak: Birini kaba, acımasız ve incitici bir biçimde kandırmak, dolandırmak veya durumundan faydalanarak onu saf dışı bırakmak.
1. Örnek Cümle:- Меня вчера так обмандяшили, что я до сих пор в себя прийти не могу! [men-ya vçe-ra tak ab-man-dya-şi-li, şto ya da sih por v si-bya pri-ti nye ma-gu!]
- Dün beni öyle pis bir şekilde kazıkladılar ki hala kendime gelemedim!
2. Örnek Cümle:- Он думал, что всех обмандяшит, но сам попался. [on du-mal, şto vsyeh ab-man-dya-şit, no sam pa-pal-sya.]
- Herkesi pis bir şekilde kazıklayacağını sandı ama kendi tuzağına düştü.
3. Örnek Cümle:- Давай, не дай себя обмандяшить этим жуликам. [da-vay, nye day si-bya ab-man-dya-şit' e-tim ju-li-kam.]
- Hadi bakalım, bu dolandırıcılara kendini pis bir şekilde kandırtma.
- Hınzırca/kaba bir şekilde kandırmak/aldatmak/işini bitirmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Обмандяшить
Latin Transkripsiyonu: Obmandyaşit
Okunuşu ve Vurgu: [ab-man-dya-şit']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Обмандяшить» fiili, Rusçadaki en ağır küfür köklerinden biri olan ve kadın cinsel organı anlamına gelen «манда» [man-da] kelimesinden türemiştir. Bu kök, Slav dillerinde antik köklere sahip olup (Vasmer, 1986), Rusça argo ve küfür jargonunda geniş bir fiil ve isim yelpazesi türetmek için kullanılır (Plutser-Sarno, 2005). Kelimenin başında yer alan «об-» [ob] ön eki, Rusçada fiillere sıklıkla "tamamen, baştan sona, etrafını sararak" gibi anlamlar katarken, aynı zamanda eylemin tamamlanmışlığını veya kapsamlılığını vurgular. Örneğin, «обмануть» [ab-ma-nut'] (kandırmak) fiilindeki «об-» ön eki de bu tamamlanmışlığı ifade eder. «-ЯШИТЬ» [ya-şit'] son eki ise Rusçada bazı fiillerde bulunan, eyleme yoğunluk, tekrarlılık veya belirgin bir kaba ton katan bir fiil ekidir. Dolayısıyla kelimenin etimolojik yapısı, en kaba ve aşağılayıcı bir temelle, "birini tamamen ve kaba bir şekilde kandırmak, aldatmak" anlamını pekiştirir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Обмандяшить» kelimesi, konuşmacının aldatılma eylemine karşı duyduğu aşırı öfke, küçümseme veya mağduriyetin yoğunluğunu ifade eden son derece kaba ve aşağılayıcı bir argodur. Genel anlamda "kandırmak, aldatmak, dolandırmak" anlamına gelen «облапошить» [ab-la-po-şit'] kelimesinin çok daha sert ve vulger bir karşılığıdır. Rus argo jargonu, özellikle de «феня» [fe-nya] olarak bilinen hapishane ve suç dünyası argosu, kişiyi tamamen çaresiz bırakan, onurunu zedeleyen veya maddi/manevi olarak büyük kayıplara uğratan eylemleri tanımlamak için güçlü ve çarpıcı ifadeler kullanma eğilimindedir (Galeotti, 2018; Chalidze, 1977). Bu tür fiiller, mağdurun aptallığını veya zayıflığını vurgulayarak onu aşağılama amacı taşır. Kelimenin «манда» kökenli olması, aldatmanın sadece bir hileden ibaret olmadığını, aynı zamanda mağdurun adeta "içinden geçildiğini" veya "mahvedildiğini" ima eder. Özellikle Sovyetler Birliği döneminde ve sonrasında yaşanan ekonomik sıkıntılar ve yolsuzluklar, insanların birbirini aldatma, kandırma veya "işini bitirme" gibi durumlarını ifade eden bu türden argoların yaygınlaşmasına zemin hazırlamıştır (Fitzpatrick, 1999). Kelime, sözlü kültürde, özellikle erkekler arasındaki samimi ancak kaba sohbetlerde, birine nasıl kurnazca veya acımasızca kazık atıldığını anlatmak için kullanılır. Pragmatik açıdan, bu fiil sadece bir eylemi değil, aynı zamanda konuşmacının aldatılma durumuna veya aldatan kişiye yönelik yoğun olumsuz duygularını da yansıtır (Levin, 1986). Dolayısıyla, basit bir aldatmadan ziyade, kişinin itibarını, parasını veya güvenini tamamen yerle bir eden, çok daha ağır bir dolandırıcılık veya kötüye kullanma durumunu tarif eder.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Fitzpatrick, S. (1999). Everyday Stalinism: Ordinary Life in Extraordinary Times. Oxford University Press.
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).