Обмандяхаться
(Obmandyaçatsya)- Çok fena yanılmak, tamamen aldanmak, kötü bir duruma düşmek (kendi aptallığıyla veya başkası tarafından): Kendi dikkatsizliği, saflığı veya başkalarının hilesi yüzünden büyük bir hataya düşmek, feci şekilde kandırılmak veya yanıltılmak. Genellikle utanç verici veya zararlı sonuçları olan bir durumu ifade eder.
1. Örnek Cümle:- Ну ты и обмандяхался с этой работой, обещали золотые горы, а в итоге копейки платят. [nu tı i ap-man-dya-hat'-sya s etay ra-bo-toy, a-bi-şa-li za-la-tı-ye go-rı, a v i-to-ge ka-pey-ki pla-tyat]
- Sen de bu işte ne fena yanıldın, altın dağları vadettiler, sonuçta kuruş ödüyorlar.
2. Örnek Cümle:- Не надо было доверять первому встречному, вот и обмандяхался по полной. [nye na-da bı-la da-ver-yat' per-va-mu fstret-na-mu, vot i ap-man-dya-hat'-sya pa pol-nay]
- İlk karşılaştığın kişiye güvenmemeliydin, tam anlamıyla yanıldın işte.
- Feci şekilde aldanmak / Kötü bir yanılgıya düşmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Обмандяхаться
Latin Transkripsiyonu: Obmandyaçatsya
Okunuşu ve Vurgu: [ap-man-dya-hat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, 'aldatma, hile' anlamına gelen обман [ap-man] kökünden ve fiillerde 'edilgenlik' veya 'dönüşlülük' bildiren -ся [sya] son ekinden türemiştir. Standart Rusçada 'yanılmak, aldanmak' anlamına gelen обмануться [ap-ma-nut'-sya] fiilinin argo bir varyantıdır. Обмандяхаться [ap-man-dya-hat'-sya] ifadesindeki -дях- ekinin etimolojisi standart dilbilimde net değildir. Ancak argo ve konuşma dilinde bu tür ses veya hece ekleri, eyleme aşırı bir yoğunluk, olumsuzluk, beceriksizlik veya alaycı bir ton katmak için kullanılır. -дях- ekinin kendisi, Rusçada bazen kaba veya çocukça anlamlar taşıyan -дя- ya da daha da ağır küfür köklerine benzer ses çağrışımları yaratabilir. Bu ek, aldanmanın sadece bir hata olmadığını, aynı zamanda feci, aptalca veya kişinin kendi beceriksizliği yüzünden gerçekleşen bir durumu ifade ettiğini vurgular ve kelimenin kaba argo karakterini güçlendirir. Bu tür sözcük yapısı Sannikov (1999) tarafından 'dil oyunları' bağlamında incelenmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu fiil, sıradan обмануться [ap-ma-nut'-sya] fiilinden çok daha güçlü, kaba ve küçümseyici bir anlam taşır. Konuşmacı, birinin kendi aptallığı, dikkatsizliği veya naifliği yüzünden çok büyük bir hataya düştüğünü, tamamen kandırıldığını veya feci şekilde yanıldığını belirtmek istediğinde bu ifadeyi kullanır. Genellikle kişinin kendi kendini aldattığı veya başkaları tarafından kolayca tuzağa düşürüldüğü durumları tanımlar. Bu tür bir 'aldanma', sonuçları itibarıyla genellikle utanç verici, zarar verici veya gülünçtür. Kelimenin -дях- kısmı, Plutser-Sarno (2005) tarafından incelenen ağır küfür sözcüklerinin yapısal anatomisine benzer bir abartı ve duygusal yük taşır. Обмандяхаться [ap-man-dya-hat'-sya] kelimesi, özellikle gençlik argosu, sokak dili veya suç dünyası jargonu (Fenya [fe-nya]) gibi informal ortamlarda yaygındır ve Rus dilindeki 'ifadesel frazeoloji' geleneğinin bir parçasıdır (Levin, 1986; Uspensky, 1994). Bu kelime, bir tür başarısızlık veya beceriksizlik durumunu vurgulayarak, durumu daha dramatize etmek veya kişiyi eleştirmek için kullanılır. Elistratov (2000) ve Mokienko & Nikitina (2000) gibi argo sözlüklerinde bu tür ekspresif fiil türevlerine sıkça rastlanır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
- Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).