Обмандюливаться
(Obmandülivat'sya)- Yalan söyleye söyleye kendi yalanlarına dolanmak, yalanlarının içinde çıkmaza girmek, ne dediğini şaşırmak: Kişinin çok fazla yalan söylemesi sonucunda kendi kurduğu ağın içinde sıkışıp kalması, söylediklerini unutması veya çelişkiye düşmesi durumu.
1. Örnek Cümle:- Он так много наврал, что в конце концов начал обмандюливаться в своих показаниях. [on tak mnoga navral, şto v kontse kontsof naçal ab-man-dü-li-vat'-sya v sva-yih pa-ka-za-ni-yah]
- O kadar çok yalan söyledi ki, sonunda kendi ifadelerinin içinde dolanmaya (çelişmeye) başladı.
2. Örnek Cümle:- Не надо обмандюливаться, говори прямо, как есть. [nye na-da ab-man-dü-li-vat'-sya, ga-va-ri pra-ma, kak yest']
- Yalanlarına dolanma, olduğu gibi söyle.
3. Örnek Cümle:- Каждый раз, когда он пытается что-то скрыть, он обязательно обмандюливается. [kaj-dıy raz, kag-da on pı-ta-yet-sya şto-ta skrıt', on ab-ye-za-tel'-na ab-man-dü-li-vat'-sya]
- Her seferinde bir şeyler saklamaya çalıştığında mutlaka kendi yalanlarına dolanır.
- Yalanlara dolanmak
- Yalanlarının içinde kaybolmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Обмандюливаться
Latin Transkripsiyonu: Obmandülivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [ab-man-dü-li-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçada "aldatma", "yalan" anlamına gelen обман [ab-man] kökünden türemiştir. Bu köke eklenen "-дюливать" veya "-дюлить" gibi ekler, Rus argo ve halk dilinde fiillere genellikle kaba, müstehcen veya yoğunlaştırılmış bir anlam katmak için kullanılır. Bu tür eklemeler, eylemin aşırıya kaçtığını veya karmaşık bir hal aldığını ima eder. Kelimenin sonundaki dönüşlü ("-ся") [sya] eki ise eylemin özneye geri döndüğünü, yani kişinin kendi yalanlarına dolandığını veya yalanları yüzünden zor duruma düştüğünü vurgular. Dolayısıyla, kelime sadece "yalan söylemek" değil, "yalan söyleyerek kendi ayağına dolanmak" veya "yalanlar içinde kaybolmak" gibi bir anlam taşır. Bu yapı, Sannikov'un dil oyunları üzerine yaptığı çalışmalarda belirttiği gibi, dilin ifade gücünü artırmak için yapılan deformasyonlara ve eklere iyi bir örnektir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Обмандюливаться [ab-man-dü-li-vat'-sya] kelimesi, genellikle kişinin çok fazla yalan söylemesi sonucu kendi yalanlarının içinde kaybolduğu, onları unuttuğu veya birbiriyle çelişen ifadeler kullandığı durumları mizahi, alaycı ve biraz da kaba bir dille ifade etmek için kullanılır. Rus argosunda yaygın olan bu tür yapılar, Elistratov'un ve Mokienko ile Nikitina'nın sözlüklerinde belirtildiği gibi, gündelik konuşma dilindeki rahatlığı ve samimiyeti yansıtır. Bu kelime, "gerçeği saptırmak" eylemini daha dinamik ve sonuç odaklı bir şekilde ele alır; yani yalan söylemenin kendisinden ziyade, bu yalanların yol açtığı karışıklık ve kişinin içinde bulunduğu çıkmazı vurgular. Argo bağlamında, bu tür ifadeler, çoğu zaman kişinin beceriksizliğini veya zekasının yetersizliğini ima eder, çünkü kendi yalanlarını bile yönetememek bir tür aptallık olarak algılanır. Özellikle Sovyet sonrası dönemde, siyasi veya sosyal manipülasyonlarla ilgili hayal kırıklıklarını ifade etmek için de dolaylı olarak kullanılmış olabilir, ancak ana kullanım alanı bireysel yalanlar ve bunların yarattığı komik veya utanç verici durumlardır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).