облезлый
(oblEzlyy)- Bakımsız, yıpranmış, sefil, perişan (kişi veya nesne için): Bir kişinin fiziksel görünümüne veya genel durumuna yönelik aşağılayıcı, küçümseyici bir sıfat. Aynı zamanda bir nesnenin kötü, eski, döküntü halini ifade eder.
1. Örnek Cümle:- Что ты тут забыл, облезлый?
- [şto tı tut za-bıl, ab-LYEZ-lıy?]
- Senin ne işin var burada, döküntü herif?
2. Örnek Cümle:- У него машина совсем облезлая.
- [u ni-VO ma-ŞI-na sav-SEM ab-LYEZ-la-ya.]
- Arabası tam bir leş gibi. / Arabası dökülüyor resmen.
- tüyleri dökülmüş
- kabukları soyulmuş
- yıpranmış
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: облезлый
Latin Transkripsiyonu: oblezlyy
Okunuşu ve Vurgu: [ab-LYEZ-lıy]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada "облезлый" kelimesi, "облезать" (soymak, kabukları dökmek, tüyleri dökmek) fiilinden türemiş bir sıfattır. Bu fiil ise "лезть" (tırmanmak, derisi soyulmak) köküne dayanır ve Proto-Slavca kökenleri "*lězti" ile ilişkilidir. Temel anlamı itibarıyla hayvanların tüylerini dökmesi, nesnelerin boyasının veya kaplamasının soyulması, yıpranması durumunu ifade eder. Argo ve gündelik dilde ise bu temel anlam üzerinden mecazlaşarak, bir şeyin veya bir kişinin bakımsız, eski püskü, sefil veya perişan halini tanımlamak için kullanılır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
"облезлый" sıfatı, Rus argo ve kaba dilinde özellikle bir kişinin veya nesnenin dış görünüşünün kötü, yıpranmış, bakımsız veya itici olduğunu vurgulamak amacıyla kullanılır. "Прилагательные" (sıfatlar) kategorisine ait olması, bu kelimenin doğrudan bir niteliği tanımladığını gösterir. Sosyokültürel bağlamda, bu tür sıfatlar genellikle bir küçümseme, aşağılama veya alay ifadesi taşır. Toplumun kenarında kalmış, ekonomik olarak zor durumda olan, hijyenine veya giyimine özen gösteremeyen bireyleri tanımlamak için kullanılabilir. Hayvanların tüylerinin dökülmüş, kel kalmış hali üzerinden insanlara veya cansız nesnelere benzetme yaparak, onların sefil, döküntü veya acınası durumunu pekiştirir. Örneğin, "облезлый кот" (tüyleri dökülmüş kedi) ifadesinden yola çıkarak, aynı sıfat bir insana veya eski bir araba, ev gibi nesnelere atfedildiğinde, o şeyin veya kişinin "bir işe yaramaz", "bitik" veya "perişan" olduğu algısını yaratır. Genellikle olumsuz bir çağrışım taşır ve konuşmacının duyduğu tiksintiyi, küçümsemeyi veya hoşnutsuzluğu dile getirir.
