Облегчиться
(Oblegçit'sya)- İşemek, küçük abdest bozmak: Tuvalet ihtiyacını gidermek, idrar yapmak.
1. Örnek Cümle:- Мне нужно облегчиться, где тут туалет? [mnye nuj-na ab-lig-çit'-sya, ggye tut tu-a-lyet?]
- İşemem lazım, tuvalet nerede?
2. Örnek Cümle:- Давай, быстрее облегчись, а то опоздаем. [da-vay, bıs-t-ryey ab-lig-çis', a ta a-paz-day-im.]
- Hadi, çabuk işe de geç kalmayalım.
- Sıçmak, büyük abdest bozmak: Tuvalet ihtiyacını gidermek, dışkılamak.
1. Örnek Cümle:- После той еды я так хочу облегчиться, что едва терплю. [pos-li toy yi-dıy ya tak ha-çu ab-lig-çit'-sya, şto yed-va tyer-p-lyu.]
- O yemekten sonra o kadar çok sıçmak istiyorum ki, zor dayanıyorum.
2. Örnek Cümle:- Он зашёл в кусты облегчиться. [on za-şyol v kus-t-y ab-lig-çit'-sya.]
- Çalılıklara sıçmaya gitti.
- Hafiflemek
- Rahatlamak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Облегчиться
Latin Transkripsiyonu: Oblegçit'sya
Okunuşu ve Vurgu: [ab-lig-çit'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada облегчиться [ab-lig-çit'-sya] fiili, köken olarak "hafif" anlamına gelen лёгкий [lyoh-kiy] kelimesinden türemiştir. Fiilin yapısı об- (üzerine, tamamlamak) ön eki ve dönüşlü fiil eki -ся ile "kendini hafifletmek, bir yükten kurtulmak" anlamını taşır. Vasmer'in etimolojik sözlüğüne göre, Proto-Slavca *lьgъkъ köküne dayanır ve bu, hafiflik veya kolaylık fikrini ifade eder. Standart Rusçada bu kelime, fiziksel veya psikolojik bir rahatlama durumunu (örneğin, bir görevden sonra rahatlamak veya bir yükten kurtulmak) belirtmek için kullanılırken, argo ve kaba dilde "tuvalet ihtiyacını gidermek" şeklinde mecazi bir anlam kazanmıştır. Bu, fizyolojik rahatlama eylemini, daha doğrudan ve kaba ifadelerden kaçınarak dolaylı yoldan ifade etme biçiminin bir örneğidir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Облегчиться [ab-lig-çit'-sya] kelimesi, standart Rusçada "hafiflemek, rahatlamak" anlamlarına gelir ve günlük konuşmada sıkça kullanılır (örneğin, "ruhunu hafifletmek", "bir yükten hafiflemek" gibi). Ancak Rus argosunda ve kaba dilde, bu kelime özel olarak "işemek" veya "sıçmak" eylemlerini ifade etmek için kullanılan bir örtmece (eufemizm) haline gelmiştir. Bu kullanım, kişinin fizyolojik bir ihtiyacını gidermesini, dolaylı ve bazen mizahi bir dille ifade etme eğiliminden kaynaklanır. Plutser-Sarno'nun "Büyük Rus Küfür Sözlüğü" ve Elistratov'un "Rus Argosu Sözlüğü" gibi kaynaklar, bu tür örtmeceli kullanımların Rusça argo ve jargonda ne kadar yaygın olduğunu göstermektedir. Bu tür ifadeler, özellikle rahat veya samimi ortamlarda, doğrudan ve daha kaba kelimeleri kullanmaktan kaçınmak isteyenler tarafından tercih edilir. Kelime, özellikle hapishane kültürü gibi alt kültürlerde (феня [fe-nya]), ya da genel sokak jargonunda, fizyolojik ihtiyaçların açıkça belirtilmesinin bazen uygunsuz veya fazla direkt görüldüğü durumlarda, belirli bir kurnazlık veya imayla kullanılır. Bu, bedenden bir şeylerin atılması yoluyla elde edilen "hafifleme" hissi ile doğrudan bağlantılıdır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).