Ноль целых хрен десятых
(Nol tselıh hren desyatıh)- Hiçbir şey, sıfır, boş, değersiz: Bir şeyin miktarının, değerinin veya öneminin tamamen yok olduğunu, sıfıra eşit olduğunu son derece kaba ve küçümseyici bir dille ifade etmek için kullanılır.
1. Örnek Cümle:- Денег? Да у меня ноль целых хрен десятых!
- [de-nıyeg? da u min-ya nol tse-lıh hren de-sya-tıh!]
- Para mı? Bende beş kuruş yok! (Hiçbir şeyim yok!)
2. Örnek Cümle:- Его обещания стоили ноль целых хрен десятых.
- [yi-go a-bi-şa-ni-ya sto-i-li nol tse-lıh hren de-sya-tıh.]
- Onun vaatleri beş para etmezdi. (Hiçbir değeri yoktu.)
3. Örnek Cümle:- Что ты об этом думаешь? Да ноль целых хрен десятых!
- [şto tı ab e-tam du-ma-yiş? da nol tse-lıh hren de-sya-tıh!]
- Bu konuda ne düşünüyorsun? Hiçbir şey! (Umurumda bile değil!)
- Sıfır tam küfür onda bir / Sıfır tam turp onda bir
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Ноль целых хрен десятых
Latin Transkripsiyonu: Nol tselıh hren desyatıh
Okunuşu ve Vurgu: [nol tse-lıh hren de-sya-tıh]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu ifade, Rusçada matematiksel bir terim olan “ноль целых одна десятая” (sıfır tam onda bir) yapısının argo ve kaba bir varyasyonudur. Orijinal ifadede yer alan “одна” [ad-na] (bir) kelimesinin yerine, Slav dillerinde turp anlamına gelen ancak Rus argosunda erkek cinsel organını veya “hiçbir şey, saçmalık” gibi anlamlara gelen ağır küfür kökenli «хрен» [hren] kelimesi getirilmiştir. Vasmer'in etimolojik sözlüğü, «хрен» [hren] kelimesinin Proto-Slavca kökenlerine işaret etmekle birlikte, bu ifadenin oluşumunda Plutser-Sarno ve Elistratov gibi kaynaklarda detaylandırılan argo kullanımlarındaki anlamsal kaymalar önemlidir. Bu değişim, kelimenin sadece bir sebze adından, bir yokluk ve küçümseme ifadesine dönüşümünü gösterir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Ноль целых хрен десятых» [nol tse-lıh hren de-sya-tıh] ifadesi, Rus argosunda bir şeyin miktarını, değerini veya önemini son derece kaba ve aşağılayıcı bir şekilde “sıfır” veya “hiçbir şey” olarak belirtmek için kullanılır. Matematiksel bir kesinlik çağrıştıran “ноль целых” [nol tse-lıh] (sıfır tam) kısmı ile «хрен десятых» [hren de-sya-tıh] kısmının birleşimi, alaycı ve absürt bir etki yaratır. Bu yapı, Sannikov'un belirttiği gibi dil oyunlarının bir yansımasıdır; mevcut, kabul görmüş bir dilsel formülün kaba bir öğeyle değiştirilmesiyle şok edici ve vurgulu bir anlam yaratılır. Bu ifade, genellikle konuşmacının derin bir hayal kırıklığını, küçümsemeyi, öfkeyi veya umursamazlığı dile getirdiği durumlarda tercih edilir. Özellikle Sovyetler Birliği döneminde ve sonrasında, bürokratik engeller, yoksulluk veya umutsuzluk karşısında insanların çaresizliğini ifade etmek için yaygınlaşmıştır. Kriminal jargon olan феня [fe-nya] içinde de bir şeyin değersizliğini ve anlamsızlığını vurgulamak için benzer yapılar mevcuttur. Mokienko ve Nikitina'nın jargonu inceleyen çalışmalarında bu tür abartılı ve aşağılayıcı ifadelerin kullanımı geniş yer bulur.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).