Не блядь, а подруга на ночь
(Ne blyad', a podruga na noch')- Bir gecelik ilişkiyi veya partneri alaycı/hafifletici şekilde tanımlama: Gerçekleşen cinsel kaçamağı veya tek gecelik partneri, toplum nazarında daha kabul edilebilir kılmak amacıyla yapılan kelime oyunu ve ironik savunma.
1. Örnek Cümle:- Да ладно тебе осуждать её, она не блядь, а подруга на ночь. [da lad-na ti-bye a-suj-dat' yi-yo, a-na nye blyat', a pa-dru-ga na noç]
- Onu yargılamayı bırak artık, o fahişe değil, sadece bir gecelik takılmalık kız arkadaş.
2. Örnek Cümle:- Кто это с ним вчера была? — Да так, не блядь, а подруга на ночь. [kto e-ta s nim fçe-ra bı-la? — da tak, nye blyat', a pa-dru-ga na noç]
- Dün yanındaki kimdi? — Öylesine biri ya, fahişe falan değil, bir gecelik takılmalık hatun işte.
- Toplumsal iki yüzlülüğü ve kelime oyunlarını tiye alan kalıplaşmış şaka ifadesi: Durumun özünü değiştirmeden adını kibarlaştırmaya çalışan modern üsluplarla veya politik doğruculukla dalga geçmek amacıyla kullanılan kalıp.
1. Örnek Cümle:- Сейчас это модно называть политкорректно: не блядь, а подруга на ночь. [sye-ças e-ta mod-na na-zı-vat' pa-lit-kar-rekt-na: nye blyat', a pa-dru-ga na noç]
- Şimdilerde buna politik doğrucu bir dille "fahişe değil, bir gecelik arkadaş" demek moda oldu.
- Fahişe değil, bir gecelik kız arkadaş.
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Не блядь, а подруга на ночь
Latin Transkripsiyonu: Ne blyad', a podruga na noch'
Okunuşu ve Vurgu: [nye blyat', a pa-dru-ga na noç]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Bu ifade, Rusçada çok güçlü ve yaygın bir müstehcen terim (mat) olan блядь [blyat'] kelimesi ile oldukça nötr ve kabul edilebilir bir kelime olan подруга [pa-dru-ga] (kız arkadaş/arkadaş) kelimesinin bir araya gelmesiyle oluşan alaycı, adversatif (karşılaştırmalı) bir yapıdır. Eski Rusça döneminde блядь kelimesi aslında "aldatmaca, hata, sapkınlık, boş laf" anlamlarına gelen ve dini metinlerde dahi sansürsüzce kullanılan Proto-Slavca bir köke sahipti (*blędь). Zaman içerisinde kelime anlamsal kaymaya uğrayarak fahişelik yapan kadınları veya genel olarak ahlaksız kabul edilen davranışları tanımlamak amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. Подруга ise друг (arkadaş) kökünden türetilmiş olup, dişil arkadaşı temsil eder. На ночь [na noç] edat öbeği ise "gecelik, gece için" anlamına gelir. Bu ifadenin bütünü, Rus halk dilindeki "karşıtlık yaratarak durumu meşrulaştırma" temelli dil oyunlarının klasik bir örneğidir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Bu meşhur sokak deyişi ve halk argosu (поговорка), Rus sosyokültürel yaşamında modern dönemle birlikte (özellikle Sovyet sonrası serbestleşme ve gençlik alt kültürlerinin yükselişiyle) popülerlik kazanmıştır. Deyim, doğrudan doğruya toplumsal ahlak normlarını ve dilsel iki yüzlülüğü (euphemism/örtmece kullanımını) hedef alan, oldukça alaycı ve kinayeli bir dünya görüşünü yansıtır. Toplumda dışlanan, kınanan veya "hafifmeşrep" olarak yaftalanan bir kadını ya da yaşanan tek gecelik cinsel bir ilişkiyi, daha kibar veya kabul edilebilir bir terminolojiyle (kız arkadaş, partner, flört) kamufle etme çabasını komik duruma düşürmek için kullanılır. Konuşucu, bu ifadeyi kullanarak adeta "Kelimeleri ne kadar kibarlaştırırsan kibarlaştır, durumun özü değişmez" mantığını ironik bir dille ortaya koyar. Aynı zamanda erkek egemen argo kültüründe, bir gecelik kaçamakları rasyonalize etmek veya arkadaşlar arasında geçen sohbetlerde durumu daha az kaba göstermek amacıyla kurnazca bir savunma cümlesi olarak da tercih edilmektedir. Dil oyunları teorisi bağlamında bakıldığında, politik doğruculukla ve modern dünyadaki kelime oyunlarıyla dalga geçen bir kara mizah unsuru taşımaktadır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского argо (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).