1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Наябываться
Latin Transkripsiyonu: Nayabıvatsya
Okunuşu ve Vurgu: [na-ya-bı-vat'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Bu fiil, Rusçadaki en temel ve ağır küfür köklerinden biri olan еб- [yeb] kökünden türemiştir. Bu kök, Proto-Slavca *(j)ebati fiilinden gelmekte olup, cinsel birleşmeyi ifade eder. Rus küfür jarganında son derece üretken olan bu kök, farklı ön ekler ve son eklerle birleşerek çok çeşitli anlamlarda fiiller, isimler, sıfatlar ve zarflar türetir.
Fiilin başındaki на- [na] ön eki, eylemin yoğunluğunu, tamamlanmışlığını veya sonucunu belirtir. Örneğin, наебать [na-ye-bat'] fiili "birini tamamen, iyice aldatmak, kandırmak" anlamına gelir.
-ыва- [ıva] eki, fiili bitmemiş, süreklilik arz eden bir eylem haline getiren tipik bir edilgenlik (imperfective) ekidir. Son olarak, -ся [sya] son eki, fiile dönüşlülük (reflexive) anlamı katarak eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini veya öznenin kendisi tarafından yapıldığını gösterir. Dolayısıyla наябываться kelimesi, kaba bir biçimde "kendini kandırmak, aldatılmak, yanılmak" anlamlarına gelir. Kiril alfabesinde ё harfinin yerine я yazılması, konuşma dilinde veya yazımda yaygın olarak görülen bir stilizasyon ya da basitleştirmedir; kelimenin orijinalinde (ve vurgusunda) ё harfi bulunur (örneğin наёбываться [na-yo-bı-vat'-sya]).

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Наябываться kelimesi, Rus dilinin en ağır ve kabul edilemez küfür jargonu arasında yer alır. Kullanımı, sıradan bir hatayı veya yanılgıyı değil, genellikle kasıtlı, tam ve genellikle aşağılayıcı bir aldatma eyleminin kurbanı olmayı veya kendini bu duruma düşürmeyi ifade eder. Fiil, bir kişinin tamamen aptal yerine konulduğunu, büyük bir tuzağa düştüğünü veya göz göre göre kandırıldığını vurgulamak için kullanılır. Kendini kandırmak anlamında kullanıldığında ise, kişinin gerçekleri görmezden gelerek kendi kendine yalan söylemesi, hayallere kapılması gibi durumları ifade eder ve bu durumda da özneye yönelik bir küçümseme veya acıma barındırır.
Rusya'da ağır küfür köklerinin tarihi, antik pagan inançlarına kadar uzanır ve bu köklerin kullanımı, sıradan hakaretlerin ötesinde, bazen büyülü veya tabu bir güce sahip olduğuna inanılan ifadelere karşılık gelir. Еб- [yeb] kökü, Uspensky'nin de belirttiği gibi, mitolojik ve kültürel bağlamda dişil doğurganlık ve yeraltı dünyasıyla ilişkilendirilir. Bu nedenle, bu kökten türeyen fiiller, yalnızca argo değil, aynı zamanda kökenden gelen bir güç ve aşağılama yükü taşır. Halk arasında, özellikle erkekler arası iletişimde, şaşkınlık, öfke, hayal kırıklığı veya küçümseme gibi yoğun duyguları ifade etmek için yaygın olarak kullanılır, ancak resmi veya nezih hiçbir ortamda yeri yoktur. Zemskaya'nın 20. yüzyıl sonu Rus dili üzerine yaptığı çalışmalarda da görüldüğü gibi, küfürlü ifadeler, toplumdaki değişimlere, özellikle de Sovyet sonrası dönemdeki dilsel serbestleşmeye paralel olarak daha da yaygınlaşmıştır, ancak yine de her zaman belirli sosyolinguistik sınırlar içinde kalır.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
• Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).