1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Напиздячиваться
Latin Transkripsiyonu: Napizdyaçivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [na-piz-dya-çi-vat'-sya]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Kelime, Rusçanın en ağır küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kökünden türemiştir. Bu kök, Rus argosunda ve küfürlü dilde aşırıya kaçan, yoğun, şiddetli veya yıkıcı eylemleri ifade etmek için kullanılır. Ön ek на- [na-] eylemin tamamlandığını, birikimini veya aşırılığını vurgular. Fiil sonundaki -ивать [i-vat'] eki, eylemin sürekliliğini veya alışkanlığını ifade eden bitmemiş bir fiil formunu belirtir. Dönüşlülük bildiren -ся [sya] eki ise eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini veya öznenin kendisi için aşırı bir eylemde bulunduğunu gösterir. Bu yapıda, eylemin yoğunluğunu ve öznenin kendi kendine bu duruma gelmesini pekiştirir. Vasmer'in Etimolojik Sözlüğü'ne göre, bu tür anatomik köklere dayanan fiiller, Proto-Slavca döneminden itibaren yoğunluk veya olumsuzluk ifade etme eğilimindedir.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Напиздячиваться [na-piz-dya-çi-vat'-sya] kelimesi, Rus argosunda iki ana aşırı durumu ifade etmek için kullanılan son derece kaba ve vulger bir ifadedir: aşırı derecede sarhoş olmak ve kendini işe veya bir faaliyete aşırı derecede vererek yorgunluktan bitap düşmek. Her iki durumda da kelimenin kullanımı, eylemin kontrol dışı bir noktaya ulaştığını ve kişinin kendisini tükettiğini vurgular. Plutser-Sarno'nun “Büyük Rus Küfür Sözlüğü”nde belirtildiği gibi, пизда [piz-da] kökünden türeyen fiiller, Rus dilindeki “dört ana küfür kökü” içinde yer alır ve sıklıkla gerçek anlamından uzaklaşarak yoğunluk, memnuniyetsizlik, yıkım veya aşırılık ifade eder. Bu fiil, bu kökün pragmatik kullanımının bir örneğidir (Levin). Sosyokültürel açıdan bakıldığında, bu kelime genellikle gayriresmi ortamlarda, özellikle erkekler arasında veya kişinin yaşadığı aşırı durumu (istemese de) güçlü bir şekilde ifade etmek istediği anlarda kullanılır. Örneğin, bir kişinin iş yükünden dolayı ne kadar tükendiğini veya ne kadar alkol aldığını vurgulamak için başvurulan bir araçtır. Zemskaya'nın 20. yüzyıl sonu Rus dili üzerine yaptığı çalışmalara göre, post-Sovyet döneminde dilin kaba ifadelerle zenginleşmesi ve argo kullanımının yaygınlaşması, toplumdaki stres ve değişen değer yargılarıyla ilişkilidir. Напиздячиваться [na-piz-dya-çi-vat'-sya] gibi kelimeler, otoriteye karşı bir meydan okuma, bir bıkkınlık veya durumun vahametini abartma aracı olarak da işlev görebilir. Mokienko ve Nikitina'nın “Büyük Rus Jargonu Sözlüğü”, bu tür fiillerin kriminel argodan ve genel sokak dilinden standart dile sızdığını ve bazen abartılı bir ifade aracı olarak kullanıldığını göstermektedir. Kelimenin dönüşlü yapısı (-ся), kişinin kendisini bu aşırı duruma soktuğu veya bu durumun kendisi üzerinde gerçekleştiği anlamını pekiştirir. Bu durum, Rus dilinde yaygın olan, eylemin özneye geri dönmesini veya öznenin içsel durumunu yansıtan fiil yapılarının bir örneğidir.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
• Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
• Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).
• Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).
• Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).