Напиздохаться
(Napizdohaht'sya)- Aşırı derecede sarhoş olmak, zırzop olmak, sızmak, kafayı bulmak: Çok fazla alkol alarak bilincini veya kontrolünü tamamen kaybetmek, aşırı derecede içmek.
1. Örnek Cümle:- Вчера он так напиздохался, что еле до дома дополз. [fçi-ra on tak na-piz-do-ha-l-sya, şto ye-le da do-ma da-polz]
- Dün o kadar zırzop olmuştu ki eve zor süründü.
2. Örnek Cümle:- Не пей столько, напиздохаешься и будешь потом жалеть. [ni pey stol'-ka, na-piz-do-ha-yeş-sya i bu-diş pa-tom ja-let']
- Bu kadar içme, sızarsın sonra pişman olursun.
- Doğrudan çevirisi yok
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Напиздохаться
Latin Transkripsiyonu: Napizdohaht'sya
Okunuşu ve Vurgu: [na-piz-do-ha-tsa]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Fiil, Rusçanın en yaygın ve kaba küfür köklerinden biri olan пизда [piz-da] (kadın cinsel organı) kelimesinden türemiştir. Bu kök, Rusçada pek çok fiil, isim ve sıfatın türetilmesinde kullanılır ve genellikle aşırı, olumsuz veya yoğun bir eylemi ifade eder. Kelimenin yapısı incelendiğinde, ‘на-’ [na] ön eki bir eylemin tamamlanmasını veya aşırıya kaçmasını, ‘-ха-’ [ha] eki fiile pejoratif veya yoğunlaştırıcı bir anlam katmasını, ‘-ть’ [t'] fiil mastar ekini ve ‘-ся’ [sya] ise eylemin özne tarafından kendine yönelik yapılmasını (dönüşlülük) gösterir. Dolayısıyla, fiil, mecazi olarak "kendini aşırı derecede, tam anlamıyla mahvetmek" gibi kaba ve müstehcen bir anlam taşır. Tarihsel olarak bu tür aşırı argo kelimelerin kökenleri, antik pagan inançlarına ve ana figürünün kutsallığına yönelik sembolik yıkımlara bağlanır (Uspensky, 1994).
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Напиздохаться [na-piz-do-ha-tsa] kelimesi, Rus argosunda "çok fazla alkol alarak tamamen sarhoş olmak, sızmak, bilincini kaybetmek" anlamında kullanılır. Bu ifade, sadece sarhoş olmayı değil, aynı zamanda bu sarhoşluğun aşırı, kontrolsüz ve genellikle olumsuz sonuçlar doğuran bir niteliğe sahip olduğunu vurgular. Standart dildeki напиться [napi-tsya] (sarhoş olmak) fiilinden çok daha kaba ve güçlü bir ifadedir. Rus dilinin "dil oyunları" (Sannikov, 1999) ve pragmatik işlevleri bağlamında, bu tür küfürlü kelimeler sadece bir durumu tanımlamakla kalmaz, aynı zamanda konuşucunun duygusal yoğunluğunu, tiksintisini, kızgınlığını veya durumu küçümsemesini de ifade eder (Levin, 1986). Özellikle erkekler arasındaki gayriresmi sohbetlerde, abartılı ve mizahi bir tonla bir kişinin aşırı alkol tüketimini anlatmak için yaygın olarak kullanılır. Bu tür kelimeler, Plutser-Sarno (2005) ve Elistratov (2000) gibi araştırmacıların Rus küfür ve argo sözlüklerinde detaylıca incelenen, Rusça konuşan toplumun belirli kesimlerinde kök salmış ifadelerdendir. Bu kelime, Sovyetler sonrası dönemde dilsel değişimlerin bir parçası olarak (Zemskaya, 1996), toplumun belirli kesimlerinde günlük dile daha fazla sızmıştır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).
- Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).
- Zemskaya, E. A. (1996). Русский язык конца XX столетия (20. Yüzyılın Sonunda Rus Dili).