Нажариваться
(Najavivat'sya)- Aşırı derecede sarhoş olmak veya uyuşturucu kullanmak, kafayı bulmak, kendinden geçmek: Alkol veya uyuşturucu etkisiyle bilincini, kontrolünü tamamen kaybetmek.
1. Örnek Cümle:- После вчерашней вечеринки я так нажарился, что еле до дома дошёл. [pos-le vçe-raş-ney ve-çe-rink-i ya tak na-ja-ri-l'sya, şto ye-le da do-ma da-şol]
- Dünkü partiden sonra öyle bir kafayı bulmuşum ki eve zor yetiştim.
2. Örnek Cümle:- Смотри, он опять нажарился в стельку. [smat-ri, on ap-yat' na-ja-ri-l'sya v stel'-ku]
- Bak, yine sızana kadar sarhoş olmuş.
- Bir işte fena halde yanılmak, büyük bir hata yapmak, işi batırmak, başarısız olmak: Bir girişimin veya planın kötü sonuçlanması, tamamen başarısızlığa uğramak.
1. Örnek Cümle:- Мы думали, что всё продумали, но в итоге конкретно нажарились с этим проектом. [mı du-ma-li, şto fsyo pro-du-ma-li, no v itog-e kan-kret-na na-ja-ri-lis' s e-tim pro-yek-tom]
- Her şeyi düşündüğümüzü sandık ama sonuçta bu projeyle fena halde batırdık.
2. Örnek Cümle:- Если ты будешь так беспечен, ты точно нажаришься на экзаменах. [yes-li tı bu-diş tak bes-pe-çen, tı toç-na na-ja-riş-sya na ek-za-men-ah]
- Eğer böyle umursamaz olursan, sınavlarda kesin çuvallarsın.
- Aldatılmak, kandırılmak, tuzağa düşmek, kazık yemek: Bir başkası tarafından yanıltılmak, dolandırılmak veya zor duruma düşürülmek.
1. Örnek Cümle:- Он пытался меня развести, но я чудом не нажарился. [on pı-tal-sya min-ya raz-ves-ti, no ya çu-dam nye na-ja-ri-l'sya]
- Beni kandırmaya çalıştı ama mucize eseri tuzağa düşmedim.
2. Örnek Cümle:- Из-за своей наивности, она постоянно нажаривается на всяких акциях. [iz-za sva-yey na-iv-nast-i, a-na pas-ta-yan-na na-ja-ri-va-yet-sya na vsya-kih ak-tsi-yah]
- Saflığından dolayı, her türlü kampanyada sürekli tuzağa düşüyor (kazık yiyor).
- Kızartılmak / Kavrulmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Нажариваться
Latin Transkripsiyonu: Najavivat'sya
Okunuşu ve Vurgu: [na-ja-ri-vat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
«Нажариваться» kelimesi, Rusçada oldukça kaba ve müstehcen bir bağlamda kullanılan, halk ağzından gelen bir fiildir. Kökeni, Rusçada kızartmak, kavurmak anlamına gelen «жарить» [jarit'] fiiline dayanmaktadır. Bu fiil, argo ve küfür jargonunda çeşitli mecazi anlamlar kazanmıştır; örneğin cinsel ilişkiye girmek («кого-то жарить» [ka-vo-ta jarit'], birini becermek anlamında) veya birini dövmek, kötü muamele etmek gibi kullanımları bulunur. «На-» [na-] ön eki, eylemin tamamlanmışlığını veya yoğunluğunu, sıklıkla da olumsuz bir sonucunu belirtir. «-ся» [-sya] dönüşlü (refleksif) eki ise eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini, öznenin bu eylemden etkilendiğini ifade eder. Dolayısıyla, kelimenin temelindeki «kızartılmak» veya «kavrulmak» anlamı, argoda «başının belaya girmesi», «tuzağa düşmesi» veya «aşırı alkollü/uyuşturucu etkisi altında kalması» gibi mecazi anlamlara evrilmiştir. Bu kelime, Rusçanın en ağır küfür köklerinden biri olan «ёб» [yop] kökenli «наебываться» [na-yo-bı-vat'-sya] kelimesinin daha az doğrudan ama yine de kaba bir eş anlamlısı olarak yaygın şekilde kullanılır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
«Нажариваться» fiili, Rus toplumunda özellikle informel, sıklıkla erkekler arası sohbetlerde ve kaba mizahın hâkim olduğu ortamlarda rastlanan bir ifadedir. Kelimenin semantik evrimi, Rusça argo dilinin ne denli mecazi ve örtmeceli (öforistik) olabileceğini gösterir. Başlangıçta bir yiyeceği ısı ile işleme anlamına gelen fiil, zamanla insanın içinde bulunduğu olumsuz durumları, bir hatanın veya bir aldatmacanın mağduru olmayı ifade etmek için kullanılmıştır. «Beni kızarttılar» (yani «beni mahvettiler», «beni tuzağa düşürdüler») gibi bir pasifliğin ve mağduriyetin ifadesidir. Özellikle alkol veya uyuşturucu etkisiyle kontrolünü kaybetme, kendinden geçme durumunu belirtmek için sıkça başvurulur. Bu kullanım, kişinin kendi rızasıyla bile olsa, bir nevi "kendi kendini bitirme" halini vurgular. Rus dilbilimci Y. I. Levin'in (1986) belirttiği gibi, Rusçadaki müstehcen ifadeler, konuşmacının bıkkınlığını, çaresizliğini veya durumu kabullenişini aktarmada önemli bir pragmatik rol oynar. «Нажариваться» kelimesi de, ağır bir küfür kullanmadan, ancak yine de güçlü bir etki bırakarak kişinin içinde bulunduğu kötü, talihsiz veya utanç verici durumu tasvir etmeye hizmet eder. Elistratov'un (2000) ve Mokienko & Nikitina'nın (2000) argo sözlüklerinde de yer bulan bu tür kelimeler, Rusça sokak jargonu ve yeraltı kültürünün ayrılmaz bir parçasıdır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата. Limbus Press.