Наделать
(Nadelyat')- İşemek/Sıçmak (Çok miktarda veya uygunsuz yere): Bir yere idrar veya dışkı bırakmak, genellikle dağınıklık veya uygunsuzluk ima ederek.
1. Örnek Cümle:- Кошка опять наделала в тапки. [koş-ka ap-yat' na-dye-la-la v tap-ki]
- Kedi yine terliklerin içine işemiş/sıçmış.
2. Örnek Cümle:- Ребёнок наделал в штаны. [ri-byo-nak na-dye-lal v şta-nı]
- Çocuk pantolonuna işemiş/sıçmış.
- Bir şeyleri berbat etmek, mahvetmek: Mecazi olarak bir durumu veya işi tamamen bozmak, büyük bir hata yapmak.
1. Örnek Cümle:- Ну ты и наделал! [nu tı i na-dye-lal!]
- Vay be, ne de berbat etmişsin! / Ne kadar da sıçmışsın!
2. Örnek Cümle:- Он опять наделал ошибок в отчёте. [on ap-yat' na-dye-lal a-şip-kak v at-ço-ti]
- Yine raporda bir sürü hata yapmış.
- Bir sürü yapmak/etmek
- Bir hata yapmak / Bir şeyi berbat etmek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Наделать
Latin Transkripsiyonu: Nadelyat'
Okunuşu ve Vurgu: [na-dye-lat']
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Fiil, Rusçada "yapmak" veya "etmek" anlamına gelen genel fiil olan делать [dye-lat'] kökünden türemiştir. Başına gelen на- [na-] öneki, eylemin tamamlanmışlığını, yoğunluğunu, niceliğini veya belirli bir sonucu olduğunu ifade eder. Örneğin, написать [na-pi-sat'] "bir sürü yazmak" veya "yazmayı bitirmek" anlamına gelir. Наделать [na-dye-lat'] kelimesi ise kelimenin tam anlamıyla "bir sürü yapmak/etmek" anlamına gelse de, Rus argosunda ve kaba dilde genellikle olumsuz, dağınık veya istenmeyen bir eylemin tamamlanması bağlamında kullanılır. Bu kullanım, Plutser-Sarno ve Elistratov'un eserlerinde incelenen argo ve ağır küfürlü ifadelerin yapısal özellikleriyle örtüşmektedir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunda наделать [na-dye-lat'] fiili, "işemek" veya "sıçmak" gibi fizyolojik eylemlerin kaba bir şekilde ifadesi olarak karşımıza çıkar. Kelime, direkt olarak fiilleri (насрать [nas-rat'] veya нассать [nas-sat']) kullanmak yerine, bu eylemleri daha genel ve örtmeceli bir biçimde ama yine de küfürlü ve aşağılayıcı bir tonda ifade etmek için kullanılır. Bu durum, Rus dilinin pragmatik özelliklerini yansıtır; burada konuşmacı, doğrudan bir küfürden kaçınırken bile, niyetini ve duygusal durumunu ima edebilir (Levin). Genellikle bir karışıklık, dağınıklık veya istenmeyen bir sonuç yaratan eylemler için kullanılır. Örneğin, bir hayvanın eve idrarını veya dışkısını yapması durumunda "bir sürü şey yapmış" gibi bir ifadeyle dolaylı yoldan belirtilir. Bu kullanım, aynı zamanda kişinin bir şeyi berbat etmesi, kötü sonuçlar doğurması gibi metaforik anlamlara da genişleyebilir, ancak burada vurgu fiilin fiziksel dışkılama ve idrar yapma eylemleriyle doğrudan ilişkili argo anlamındadır. Mokienko ve Nikitina'nın Rus jargonu üzerine yaptıkları çalışmalar, bu tür genel fiillerin argo bağlamında nasıl özel ve kaba anlamlar kazandığını göstermektedir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).