Матерный
(Maternıy)- Ağır küfür içeren, küfürlü, müstehcen (söz, üslup veya dil): Rusçadaki en kaba ve tabu kabul edilen cinsel içerikli küfür kategorisine ait olan ifadelere verilen ad.
1. Örnek Cümle:- Он опять начал использовать матерные слова при детях. [on a-pyat na-çal is-pol'-za-vat' ma-tir-nı-ye sla-va pri dye-tyah]
- Çocukların yanında yine küfürlü kelimeler kullanmaya başladı.
2. Örnek Cümle:- Вся стена была исписана матерными выражениями. [fsya sti-na bı-la is-pi-sa-na ma-tir-nı-mi vı-ra-je-ni-ya-mi]
- Bütün duvar ağır küfürlü ifadelerle yazılmıştı.
- Ağız dolusu sövüş içeren, sinkaflı (konuşma veya tartışma): İçinde yoğun miktarda kaba ve galiz küfür barındıran durum.
1. Örnek Cümle:- Из комнаты доносилась матерная ругань рабочих. [iz kam-na-tı da-na-sil-as' ma-tir-na-ya ru-gan' ra-bo-çih]
- Odadan işçilerin ağız dolusu sövüşmeleri geliyordu.
2. Örnek Cümle:- Это был матерный и очень агрессивный разговор. [e-ta bıl ma-tir-nıy i o-çin' ag-rye-siv-nıy raz-ga-vor]
- Ağır sövgüler içeren ve çok agresif bir konuşmaydı.
- Küfürlü / Ağır küfür içeren / Müstehcen
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Матерный
Latin Transkripsiyonu: Maternıy
Okunuşu ve Vurgu: [ma-tir-nıy]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Proto-Slavca kökenli olup anne anlamına gelen мать [mat'] kelimesinden türetilmiştir. Tarihsel olarak Slav halk kültüründe anneye, toprağa ve bereket sembollerine yönelik edilen ağır hakaretleri tanımlamak için kullanılan матерный [ma-tir-nıy] veya матерная ругань [ma-tir-na-ya ru-gan'] ifadesi, zamanla topluluğun en tabu ve en ağır küfür sistemini adlandıran genel bir sıfata dönüşmüştür. Eski Slav geleneğinde anneye ve cinsel organlara yönelik küfürlerin büyüsel ve lanetleyici bir güce sahip olduğuna inanılmaktaydı. Hristiyanlaşma süreciyle birlikte kilise, bu tür ifadeleri paganizmin ve ahlaksızlığın bir kalıntısı olarak görmüş ve kelime müstehcen, kaba ve ayıp ifadeleri nitelendiren ana kavrama evrilmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus dil kültüründe kelime dağarcığı iki ana gruba ayrılır: Standart kaba dil veya argo (сленг [sleng]) ve tabularla çevrili en ağır küfür katmanı. Sıfat olan матерный [ma-tir-nıy], doğrudan bu ağır küfür katmanına ait olan veya bu tür ağır ifadeleri içeren konuşmaları, kelimeleri ve üslubu tanımlar. Rusçada bir cümlenin veya kelimenin bu sıfatla tanımlanması, o ifadenin kamusal alanda, medyada ve resmi ortamlarda kullanımının kesin olarak yasak olduğu anlamına gelir.
Çarlık Rusyası döneminden itibaren bu tür dil kullanımı hukuki yaptırımlara tabi tutulmuş, Sovyetler Birliği döneminde ise kamuya açık alanlarda ağır küfretmek kamu düzenini bozma suçu (мелкое хулиганство [mel-ka-ye hu-li-gan-stva]) kapsamında değerlendirilmiştir. Günümüz Rusya mevzuatında da kitle iletişim araçlarında, edebiyat eserlerinde veya tiyatro gösterilerinde bu tür ifadelerin kullanımı sınırlandırılmıştır. Sosyolojik açıdan bu terim, sadece cinsel içerikli ağır sövgüleri değil, aynı zamanda aşırı öfke, şaşkınlık, acı veya baskılanmış duyguların dışa vurumunu sağlayan yoğun bir dilsel dışavurumu ifade eder. Hapishane kültürü olan феня [fe-nya] argosunda ve sokak kültüründe bu ifadelerin kullanımı belirli hiyerarşik ve pragmatik kurallara dayanır.
4. KAYNAKÇA
- Dal, V. I. (1863-1866). Толковый словарь живого великорусского языка (Yaşayan Büyük Rus Dilinin Açıklamalı Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language. (Rus Dilinin Etimolojik Sözlüğü).