1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Мать её перемать
Latin Transkripsiyonu: Mat' eyo peremat'
Okunuşu ve Vurgu: [mat' ye-yo pe-re-mat']

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

İfade, Rusçadaki temel akrabalık terimlerinden biri olan ve anne anlamına gelen мать [mat'] kelimesi ile 3. tekil şahıs iyelik/belirtme durumu olan её [ye-yo] zamirinin ve eklemeli önek olan пере- [pere-] yapısının birleşmesinden oluşur. Rusçada пере- [pere-] öneki; bir eylemin aşırılığını, baştan sona veya tekrar tekrar yapıldığını (örneğin переделать [pi-ri-dye-lat'] - baştan yapmak) ifade eder. Dolayısıyla перемать [pe-re-mat'] türetimi, anne kelimesinin ritmik bir yineleme ile katmerli ve pekiştirmeli hale getirilmiş şeklidir. İfadenin kökeni, Doğu Slav sözlü kültüründeki anneye yönelik sövgü kalıplarına ve tabu sayılan değerlerin dilde ritmik bir şekilde değersizleştirilmesi geleneğine dayanır.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Rus dilinin duygusal hiddet bildiren sövgü yapılarında ritmik yinelemeler ve ön eklerle pekiştirilmiş kalıplar son derece önemli bir yer tutar. İfade, doğrudan belirli bir şahsı hedef alan kişisel bir hakaretten ziyade, yaşanan olumsuz bir durumun veya arızalanan bir nesnenin yarattığı öfkeyi dışa vurmaya yarayan durumsal bir sövgü nidasıdır. Konuşanın kontrolü dışında gelişen aksilikler (örneğin bozulan bir alet, kaçırılan bir otobüs, üst üste gelen talihsizlikler) karşısında hissedilen çaresizlik ve tepki anında kullanılır.

Sözbilimsel açıdan değerlendirildiğinde, bu tür ritmik kalıplar konuşmacının hiddetini hızla dışarı boşaltmasına (katarsis) imkan tanır. Şiirsel bir aliterasyon ve kafiye içeren bu ikilemeli yapı, gündelik sokak dilinden şantiyelere, askeri alandan popüler kültüre kadar geniş bir alana yayılmıştır.

4. KAYNAKÇA

• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
• Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
• Uspensky, B. A. (1994). Мифологический аспект русской экспрессивной фразеологии (Rus Ekspresif Frazeolojisinin Mitolojik Boyutu).