Мастевый
(Mastevıy)- Pasif eşcinsel / Alt kast mahkûmu (Hapishane argosu / Fenya): Cezaevi kast sisteminde eşcinsel veya hiyerarşinin en altında yer alan kişileri tanımlamak için kullanılan aşağılayıcı terim.
1. Örnek Cümle:- В хате сразу определили, что он мастевый, и отправили его к параше. [v ha-tye sra-zu ap-ri-dye-li-li, şto on mas-te-vıy, i at-pra-vi-li yi-vo k pa-ra-şe]
- Koğuşta onun eşcinsel olduğunu hemen anladılar ve onu helanın yanına gönderdiler.
2. Örnek Cümle:- Его считали мастевым и не подпускали к общему столу. [yi-vo şçi-ta-li mas-te-vı-m i ni pat-pus-ka-li k ab-şçe-mu sta-lu]
- Onu alt kasttan bir eşcinsel sayıyorlardı ve ortak masaya yaklaştırmıyorlardı.
- Kast mensubu
- Bir gruba/renge ait olan
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Мастевый
Latin Transkripsiyonu: Mastevıy
Okunuşu ve Vurgu: [mas-te-vıy]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime köken olarak İtalyanca masto veya Almanca Muster sözcüklerinden Rusçaya geçen, iskambil oyunlarındaki renk/sinek/kupa gibi takımları ifade eden масть [mast'] sözcüğünden türetilmiştir. Rus dilinde масть [mast'] kelimesi zamanla sadece iskambil kâğıdı takımını değil, aynı zamanda hayvan tüylerinin rengini ve mecazi anlamda insanların ait olduğu toplumsal grupları veya kategorileri tanımlamak için kullanılmıştır. Suç dünyası dili olan феня [fe-nya] argosunda ise kelime genişleyerek cezaevindeki hiyerarşik kast yapısını ifade eder hale gelmiştir. Мастевый [mas-te-vıy] sıfatı, bir масть [mast'] sahibi olan veya belirli bir kasta mensup kişiyi gösterir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sovyetler Birliği ve post-Sovyet dönemindeki cezaevi ve Gulag kültüründe katı bir sosyal hiyerarşi ve kast sistemi mevcuttur. Bu yapıda mahkûmlar воры [va-rı] (hırsızlar/üst kast), мужики [mu-ji-ki] (nötr çalışan mahkûmlar) ve обиженные [a-bi-jen-nı-ye] veya петухи [pi-tu-hi] (aşağılanmış/alt kast) gibi gruplara yani масть [mast'] türlerine ayrılır. Hapishane jargonunda мастевый [mas-te-vıy] terimi, özel kullanımında pasif eşcinsel veya kast sisteminin en alt basamağına düşürülmüş bireyleri tanımlamak amacıyla kullanılır. Cezaevi kültüründe bu tür sınıflandırmalar temas yasağı, yemek araç gereçlerinin ayrılması ve mekân kullanımındaki katı sınırlarla doğrudan ilişkilidir. Kelime sokak argosunda ve yeraltı dünyası söylemlerinde cinsel yönelim üzerinden hakaret etmek amacıyla kullanılan kaba bir ifadedir.
4. KAYNAKÇA
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).