Мартышка
(Martyshka)- Kendini güzel sanan, yapmacık hareketli, cilveli kadın: Aşırı süslenen, dikkat çekmek için abartılı tavırlar sergileyen, bu haliyle de alay konusu olan kadın. Bu tanım, kelimenin hayvan adından türeyen mecazi ve aşağılayıcı kullanımını ifade eder.
1. Örnek Cümle:- Эта Мартышка снова вырядилась и думает, что она звезда. [eta martışka snova viryadilas' i dumayet, şto ana zvezda]
- Şu maymun yine süslenmiş püslenmiş, kendini bi' halt sanıyor.
2. Örnek Cümle:- Не кривляйся как Мартышка, не такая уж ты и красавица. [ni krivlyaysya kak martışka, ni takaya uj tı i krasavitsa]
- Maymun gibi yapmacık hareketler yapma, o kadar da güzel değilsin.
- Marmoset / Küçük Maymun
- Yapmacık hareketler yapan kimse / Cilveli kimse
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Мартышка
Latin Transkripsiyonu: Martyshka
Okunuşu ve Vurgu: [mar-tış-ka]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, Rusçada küçük bir maymun türü olan marmoset veya guenon anlamına gelen мартышка (martyshka) hayvan isminden türemiştir. Bu sözcüğün kökeni, Almanca Meerkatze (deniz kedisi, yani maymun) veya Felemenkçe meerkat kelimelerine dayanmaktadır. Rusçada genellikle küçük, çevik ve bazen yaramaz olarak algılanan maymunları ifade etmek için kullanılır. İnsanlar için kullanımı ise hayvanın fiziksel özelliklerinden ziyade davranışsal özelliklerinden yola çıkılarak mecazi bir anlam kazanmıştır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus argosunda ve günlük dilde мартышка (martyshka), özellikle bir kadını tanımlamak için aşağılayıcı ve alaycı bir şekilde kullanılır. Bu kullanım, maymunların taklitçi, hareketli ve bazen gösterişçi davranışlarına atıfta bulunur. Bu tabirle kastedilen kadın, kendini güzel sanan, aşırı makyaj yapan, cilveli, yapmacık veya aptalca hareketler sergileyen, dikkat çekmeye çalışan biridir. Genellikle samimiyetsiz, yüzeysel veya abartılı davranışları eleştirmek amacıyla kullanılır. Bu bağlamda, kadının gerçek güzelliği veya zekâsından ziyade, dış görünüşüne verdiği önemi ve bununla birlikte sergilediği abartılı tavırlar hedef alınır. Kullanım tonu küçümseyici olup, bazen hafiften ofansif olabilir. Girişteki (кривляка) eki de kelimenin bu “yapmacık hareketler yapan” anlamını pekiştirmektedir.