Маркоташник
(Markotaşnik)- Aşağılayıcı anlamda erkek eşcinsel / Pasif eşcinsel (Sokak ve hapishane argosu): Yeraltı dünyasında ve sokak dilinde eşcinsel erkekleri tanımlamak ve aşağılamak için kullanılan argo terim.
1. Örnek Cümle:- В старых воровских понятиях этого маркоташника даже к столу не подпускали. [v sta-rıh va-rav-skih pa-nya-ti-yah e-ta-va mar-ka-taş-ni-ka da-je k sta-lu ni pat-pus-ka-li]
- Eski hırsız raconunda bu oğlancıyı masaya bile yaklaştırmazlardı.
2. Örnek Cümle:- Он опять обругал соседа маркоташником. [on a-pyat ab-ru-gal sa-sye-da mar-ka-taş-ni-kam]
- Komşusuna yine eşcinsel diyerek hakaret etti.
- Oğlancı / Eşcinsel erkek / Pasif eşcinsel
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Маркоташник
Latin Transkripsiyonu: Markotaşnik
Okunuşu ve Vurgu: [mar-ka-taş-nik]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelimenin kökeni, Rus halk ağızlarında (diyalektlerinde) yer alan ve pislik, bulaşık işlerle uğraşmak, sürünmek veya döküntü anlamına gelen маркота [mar-ka-ta] veya маркотить [mar-ka-tit'] köklerine dayanmaktadır. Tarihsel süreçte Slav lehçelerinde "karanlık, pislik, sefalet" ve "uygunsuz eylemlerde bulunma" anlamları taşıyan bu sözcük kökü, zamanla sokak argosunda ve yeraltı dünyasında toplumsal açıdan sapkın kabul edilen kişileri ya da pasif erkek eşcinselleri tanımlamak amacıyla türetilmiştir. İfadenin sonundaki -ашник [-aş-nik] eki, belirli bir davranışı veya yaşam biçimini alışkanlık haline getirmiş kişileri adlandıran tipik bir Rusça isim türetme ekidir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sokak argosunda ve 19. ile 20. yüzyıl yeraltı dili olan феня [fe-nya] jargonunda маркоташник [mar-ka-taş-nik], erkek eşcinselleri, özellikle de pasif rol üstlenen kişileri hedef alan son derece aşağılayıcı ve damgalayıcı bir terimdir. Çarlık Rusyası döneminden itibaren suç dünyasının katı hiyerarşisinde cezaevi kültürünün ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Sovyetler Birliği döneminde eşcinselliğin hapis cezasıyla cezalandırılan bir suç haline getirilmesi, yeraltı dünyasında ve kapalı cezaevi kurumlarında bu tür terimlerin hiyerarşik bir aşağılama aracı olarak kullanımını derinleştirmiştir. Suç örgütlerinin raconunda bu ifade, bireyi en alt sosyal kasta (dışlanan ve hak sahibi olmayan gruba) ait kılmak için söylenirdi. Günümüzde kelime gündelik kullanımda nispeten arkaikleşmiş (eskimiş) olmakla birlikte, diyalektolojik çalışmalarda, tarihi kriminoloji metinlerinde ve cezaevi argosu arşivlerinde varlığını sürdürmektedir.
4. KAYNAKÇA
- Dal, V. I. (1863-1866). Толковый словарь живого великорусского языка (Yaşayan Büyük Rus Dilinin Açıklamalı Sözlüğü).
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.