1. KELİME VE FONETİK

Kiril Yazılışı: Мария Ивановна
Latin Transkripsiyonu: Mariya Ivanovna
Okunuşu ve Vurgu: [ma-ri-ya i-va-nav-na]

2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)

Rusçada son derece yaygın olan geleneksel kadın ismi Мария [ma-ri-ya] ile baba adından türetilen Ивановна [i-va-nav-na] sözcüğünün birleşimidir. Standart Rusçada resmi ve saygın bir kadına hitap kalıbı olarak kullanılır. Ancak Sovyet ve post-Sovyet dönemi suç dünyası argosunda (феня [fe-nya]), mahkûmlar arasındaki hiyerarşik alt sınıfları tanımlamak amacıyla eril kimliği zayıflatma ve kadınlaştırma stratejisinin bir parçası olarak mecazi bir anlama kavuşmuştur.

3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE

Sovyet cezaevi ve çalışma kampı sisteminde (уголовная субкультура [u-ga-lov-na-ya sub-kul-tu-ra]) katı bir kast hiyerarşisi bulunmaktadır. Bu hiyerarşinin en alt basamağında yer alan, cinsel veya hizmet odaklı pasif rolü üstlenen mahkûmlara (опущенный [a-puş-şen-nıy] veya петух [pi-tuh]) cezaevi ortamında rutin olarak kadın isimleri verilir. Мария Ивановна [ma-ri-ya i-va-nav-na] tam adı ve baba adı kalıbı, hapishane koğuşlarında (хата [ha-ta]) pasif eşcinsel mahkûmları alaycı, aşağılayıcı ve ironik bir dille tanımlamak için kalıplaşmıştır. Suç jargonu içerisinde bir erkeğe resmi kadın adı ile hitap etmek, o kişinin eril statüsünü tamamen elinden alma işlevi görür.

4. KAYNAKÇA

• Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.
• Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
• Galeotti, M. (2018). The Vory: Russia's Super Mafia. Yale University Press.
• Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).