Мандякаться
(Mandyakatsya)- Beceriksizce düşmek, sendelemek (Fiziksel): Kaba veya alaycı bir şekilde, dengesini kaybedip yere kapaklanmak, sakarca düşmek.
1. Örnek Cümle:- Ой, смотри, как бы не мандякаться на льду! [oy, smat-ri, kak bı nye man-dya-kat'-sya na l'du]
- Ay, buzda düşüp rezil olma sakın!
2. Örnek Cümle:- Он был очень пьян, постоянно мандякался и падал. [on bıl o-çin' p'yan, pas-ta-yan-na man-dya-kal'-sya i pa-dal]
- Çok sarhoştu, sürekli sendeliyor ve düşüyordu.
- Mecazi olarak başarısız olmak, aptal durumuna düşmek, rezil olmak: Bir işte veya durumda beceriksizce davranıp kötü bir sonuç almak, kendini gülünç duruma düşürmek.
1. Örnek Cümle:- Что ты такой неловкий, опять мандякаешься со своими проектами? [şto tı ta-koy ni-lov-kiy, a-pyat' man-dya-kay-eş-sya sa sva-yi-mi pra-yek-ta-mi]
- Ne beceriksizsin, yine mi projelerinle aptal durumuna düşüyorsun?
- Düşmek
- Kendini düşürmek / Sendelemek
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Мандякаться
Latin Transkripsiyonu: Mandyakatsya
Okunuşu ve Vurgu: [man-dya-kat'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
"Мандякаться" kelimesi, düşmek veya sendelemek anlamına gelen oldukça kaba, argoya ait bir fiildir. Kelimenin kökeni, Rusçadaki birincil küfür köklerinden biri olan "манда" [man-da] (kadın cinsel organı) kelimesine dayanmaktadır. Rus argosunda ve küfür jargonunda, "манда" kökü sıklıkla, doğrudan cinsel anlamından bağımsız olarak, beceriksizlik, aptallık, kötü durum veya istenmeyen, aşağılayıcı eylemleri ifade eden fiiller türetmek için kullanılır (Plutser-Sarno, 2005). Kelimenin sonundaki "-якать" (-yakatsya) eki ise, Rusçada tekrarlanan, beceriksizce, fütursuzca veya özensizce yapılan eylemleri tanımlamak için kullanılan yaygın bir fiil ekidir. Bu birleşim, "beceriksizce düşmek", "aptalca sendelemek" veya "kendi kendine düşerek rezil olmak" gibi anlamları güçlendirir. Söz konusu kelime, Elistratov (2000) ve Mokienko & Nikitina (2000) gibi Rus argosu ve jargonu sözlüklerinde yer almaktadır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
"Мандякаться" kelimesi, standart Rusçada "падать" [pa-dat'] (düşmek) fiilinin yerini alan, ancak çok daha güçlü ve olumsuz bir çağrışıma sahip bir argo terimidir. Bu kelime, fiziksel düşüşleri tanımlarken bile, eylemin kişinin beceriksizliği, dikkatsizliği veya genel bir 'aptallık' sonucu gerçekleştiğini vurgular. Refleksif yapıdaki "-ся" eki, eylemin özne üzerinde gerçekleştiğini, yani kişinin kendi kendine düştüğünü veya kendini beceriksiz duruma düşürdüğünü ima eder. Argo literatüründe bu türden kelimeler, bireyin hayal kırıklığını, öfkesini veya alaycı tutumunu ifade etmek için kullanılır (Levin, 1986; Sannikov, 1999). Kelime, özellikle sokak jargonunda ve samimi, gayri resmi ortamlarda yaygındır. Bazen mecazi olarak da, bir durum karşısında başarısız olmak, rezil olmak veya umursamazca hata yapmak anlamında kullanılabilir. Bu, Rus argosunun, temel eylemlere dahi, küfür kökenli kelimeler aracılığıyla güçlü bir duygusal ve değerlendirici ton katma eğiliminin tipik bir örneğidir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго.
- Levin, Y. I. (1986). Об обсценных выражениях русского языка (Rus Dilinin Müstehcen İfadeleri Üzerine).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона.
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.
- Sannikov, V. Z. (1999). Русский язык в зеркале языковой игры (Dil Oyunlarının Aynasında Rus Dili).