Мандячиться
(Mandyaçit'sya)- İkına sıkına, kendini heder ederek bir işi yapmaya çalışmak (Cebelleşmek, kendini helak etmek): Yetersiz imkânlarla veya zorlanarak bir işle uğraşmak, bir şey yapmak için kıvranmak.
1. Örnek Cümle:- Зачем ты мандячишься с этим старым мотором, всё равно не работает? [za-çem tı man-dya-çış'-sya s e-tım sta-rım ma-to-ram, fsyo rav-no ni ra-bo-ta-yet]
- Çalışmadığı halde ne diye bu eski motorla cebelleşip kendini heder ediyorsun?
2. Örnek Cümle:- Мы весь день мандячились с этим шкафом, пока не вызвали мастеров. [mı ves' den' man-dya-çi-lis' s e-tım şka-fam, pa-ka ni vız-va-li mas-te-rof]
- Usta çağırana kadar bütün gün bu dolapla ıkına sıkına uğraşıp durduk.
- Aşırı güç sarf ederek cebelleşmek, kendini heder ederek bir işle uğraşmak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Мандячиться
Latin Transkripsiyonu: Mandyaçit'sya
Okunuşu ve Vurgu: [man-dya-çıt'-sya]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Kelime, kadın cinsel organı anlamına gelen ve Rusçanın temel küfür köklerinden biri olan манда [man-da] sözcüğünden türetilmiştir. Bu köke eklenen -яч- [-yaç-] yapım eki ve -иться [-it'-sya] dönüşlü fiil eki ile eylem haline getirilmiştir. Rus argosunda cinsel organ kökenli kelimelerden türetilen fiiller (örneğin пиздячить [piz-dya-çıt'] veya хуячить [hu-ya-çıt']), çoğunlukla ağır fiziksel emek harcamak, bilinçsizce veya aşırı güç sarf ederek bir işle uğraşmak durumlarını ifade eder. Мандячиться [man-dya-çıt'-sya] fiili de anlam kaymasına uğrayarak standat dildeki корячиться [kar-ya-çıt'-sya] (eğilip bükülmek, kıvranmak, ıkına sıkına iş yapmak) ve пытаться [pı-tat'-sya] (çabalamak) eylemlerinin ağır kaba argo karşılığı haline gelmiştir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Sokak jargonu ve işçi sınıfı argosunda yaygın olarak kullanılan bu ifade, bir kişinin uygun araç gereç olmadan, elindeki imkânsızlıklara rağmen veya boşu boşuna bir işi halletmek için kendini helak etmesini anlatır. Sosyodilbilimsel açıdan eylemin verimsizliğini, gereksizliğini veya zorluğunu vurgulayan alaycı ve bıkkın bir tutum içerir. Genellikle bir kişinin bir nesneyle cebelleştiği, bir tamiratı bitiremediği veya bir yükün altında ezildiği anlarda üçüncü şahıslar tarafından durumu küçümsemek ya da sitem etmek amacıyla söylenir.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Mat Sözlüğü). Limbus Press.