Машка
(Maşka)- Edilgen eşcinsel mahkûm / Cinsel istismara uğramış mahkûm (Hapishane argosu): Cezaevi alt kültüründe en alt hiyerarşik basamakta yer alan, pasif eşcinsel rolündeki veya cinsel köle statüsüne düşürülmüş erkek mahkûm.
1. Örnek Cümle:- В камере его быстро определили и сделали машкой. [v ka-mi-rye yi-vo bıs-tra ap-ri-dye-li-li i zdye-la-li maş-kay]
- Koğuşta onu çabuk tespit ettik ve pasif eşcinsel statüsüne düşürdük.
2. Örnek Cümle:- С этими машками за один стол никто не сядет. [s e-ti-mi maş-ka-mi za a-din stol nik-to nye sya-dyet]
- Bu alt statüdeki pasif mahkûmlarla kimse aynı masaya oturmaz.
- Temizlik paspası / Yer bezi (Askeri ve cezaevi jargonu): Koğuş ve zemin temizliğinde kullanılan ağır paspas, bez veya fırça aparatı.
1. Örnek Cümle:- Бери машку и иди мыть казарму. [bye-ri maş-ku i i-di mıt ka-zar-mu]
- Paspası al ve kışlayı temizlemeye git.
2. Örnek Cümle:- Машка совсем износилась, надо новую сделать. [maş-ka saf-syem iz-na-si-las', na-da no-va-yu zdye-lat']
- Yer bezi tamamen eskidi, yenisini yapmak lazım.
- Meryemcik / Küçük Mariya (Kadın ismi Maria'nın küçültme/sevgi formu)
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Машка
Latin Transkripsiyonu: Maşka
Okunuşu ve Vurgu: [maş-ka]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Rusçada yaygın bir kadın ismi olan Мария [ma-ri-ya] isminin samimi ve gayriresmî biçimi olan Маша [ma-şa] kelimesinden türetilmiştir. Kelimeye eklenen -ка [-ka] eki, Rusçada küçültme, yakınlık veya değersizleştirme/aşağılama işlevi görür. İsmin suç dünyası argosuna (феня [fe-nya]) ve cezaevi alt kültürüne geçişi, tamamen eril bir ortamda cinsel yönden edilgenleştirilen veya kadın rolüne zorlanan erkek bireylerin simgesel olarak kadın ismiyle adlandırılması mantığına dayanır.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Kelime, Rus kriminolojisinde ve cezaevi kast sisteminde (зоновская иерархия [zo-naf-ska-ya i-ye-rar-hi-ya]) en alt kademede yer alan, edilgen (pasif) eşcinsel rolü üstlenen ya da zorla cinsel istismara uğrayarak bu statüye düşürülen mahkûmları tanımlamak için kullanılır. Gülag (ГУЛАГ [gu-lak]) kamplarından Post-Sovyet cezaevi sistemine kadar uzanan bu gelenekte, eril hiyerarşinin dışına itilen ve "aşağılanmışlar" (опущенные [a-puş-şen-nı-ye] veya петухи [pi-tu-hi]) kategorisine sokulan kişiler sıklıkla kadın isimleriyle çağrılır. "Машка" [maş-ka] ismi de bu bağlamda en yaygın kullanılan aşağılayıcı etiketlerden biridir.
Bunun yanı sıra kelime anlam genişlemesine uğrayarak askeri jargon (армейский жаргон [ar-mey-skiy jar-gon]) ve sokak argosunda farklı nesneleri tanımlamak için de yerleşmiştir. Askeriyede ve cezaevinde zemin temizlemek için kullanılan ağır saplı paspas, bez veya temizlik aparatına, yine edilgen ve hizmet eden bir nesne olarak görülmesi mantığıyla "машка" [maş-ka] denmektedir. Ayrıca denizcilik ve makine argosunda gres yağı sürme aparatları veya ağır temizlik fırçaları için de bu ifade kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).
- Plutser-Sarno, A. (2005). Большой словарь русского мата (Büyük Rus Küfür Sözlüğü). Limbus Press.
- Chalidze, V. (1977). Criminal Russia: Essays on Crime in the Soviet Union. Random House.