Лизать задницу
(Lizat' zadnicu)- Çıkar amacıyla üstlerine yaranmak, dalkavukluk yapmak, yaltaklanmak: Bir makam, para, terfi veya koruma elde etmek amacıyla bir otorite figürüne karşı aşırı derecede eğilmek, boyun eğmek ve dalkavukça davranmak.
1. Örnek Cümle:- Он готов лизать задницу начальнику весь день, лишь бы получить повышение. [on ga-tof li-zat zad-ni-tsu na-çal-ni-ku ves' den', liş bı pa-lu-çit pa-vı-şe-ni-ye]
- Terfi almak için bütün gün müdürün götünü yalamaya hazır.
2. Örnek Cümle:- Хватит лизать ему задницу, он всё равно тебя не оценит. [hva-tit li-zat ye-mu zad-ni-tsu, on fso rav-no ti-bya ni a-tse-nit]
- Onun kıçını yalamayı kes, zaten seni takdir etmeyecek.
- Götünü yalamak / Kıçını yalamak
1. KELİME VE FONETİK
Kiril Yazılışı: Лизать задницу
Latin Transkripsiyonu: Lizat zadnitsu
Okunuşu ve Vurgu: [li-zat zad-ni-tsu]
2. ETİMOLOJİK KÖKEN (KÖKENBİLİM)
Eylem kökenini, Proto-Slavca *lizati (yalamak) eyleminden türeyen Rusça лизать [lizat] fiili ile arka kısım, göt, kıç anlamına gelen ve yine Proto-Slavca *zadъ (arka taraf) kelimesinden türeyen задница [zadnitsa] isminin birleşiminden alır. İfade, dünyanın birçok dilinde paralel metaforlarla var olan dalkavukluk, yaltaklanma ve üst makamlara yaranma davranışının kaba ve somutlaştırılmış bir tasviridir. Rus argosunda ve kaba halk dilinde (просторечие) yüzyıllardır hiyerarşik boyun eğmeyi eleştirmek için en sık başvurulan deyimlerden biridir.
3. SOSYOKÜLTÜREL BAĞLAM VE TARİHÇE
Rus sosyo-kültürel yapısında hiyerarşi, rütbe ve otoriteye bağlılık tarihsel olarak her dönemde (Çarlık bürokrasisi, Sovyet nomenklaturası ve modern devlet kapitalizmi) güçlü bir toplumsal gerçeklik olmuştur. Bu hiyerarşik düzende dikey yükselme çabası veya gücü elinde bulundurana yaranma davranışı (чинопочитание - rütbe tapınması), sokak dilinde en ağır, en kaba şekliyle bu deyimle kavramsallaştırılmıştır. İfade, yalnızca yaltaklanmayı değil, dalkavukluk yapan kişinin kendi onurunu tamamen ayaklar altına almasını, alçalmasını ve otoritenin en kirli yerini dahi temizlemeye hazır olduğunu simgeler. İş yerlerinde, bürokraside, politik çevrelerde ve sokak jargonunda dürüst olmayan, liyakatsiz yükselmeleri ve yalaka karakterleri aşağılamak için tavizsiz bir şekilde kullanılır.
4. KAYNAKÇA
- Vasmer, M. (1986). Etymological Dictionary of the Russian Language.
- Elistratov, V. S. (2000). Словарь русского арго (Rus Argosu Sözlüğü).
- Mokienko, V. M., & Nikitina, T. G. (2000). Большой словарь русского жаргона (Büyük Rus Jargonu Sözlüğü).